Tâm sự của người trong cuộc về khủng hoảng tài chính: Khi thua lỗ 99,9%, thứ bạn mất đi không chỉ là tiền

Ngày 1/9 vừa qua, Barry Popik chiếm được 1 tấm séc trị giá 35,98 USD. ngừng thi côngĐây là đầy đủ những gì còn lại của khoản đầu cơ 25.000 USD mà anh đã rót tham gia cũ rích phiếu khuyến mại của Lehman Brothers tháng 2/2008. Nhưng tiền ko phải là hồ hết. Đối với Popik và ti tỉ các chủ đầu tư khác đã rơi vào cảnh ngộ tương tự, niềm tin vào sự công bằng của hoạt động mua bán tài chính đã tan vỡ tan.

Popik, người sống tại hạt Organe, phương pháp đô thị New York khoảng 60 dặm về phía Bắc, là 1 nhà tự điển học rất kính trọng. Ông đã biên soạn cuốn từ điển online giải thích xuất xứ của những trong khoảng như "nóng dog" và "the Big Apple".

Ngày 12/2/2008, Lehman phát hành 1,65 tỷ USD cổ lỗ phiếu khuyến mại, với giá 25 đô la/cổ, mức lợi tức hàng năm là 7,95%, có thể trả theo quý. Popik nói với người môi giới của mình rằng trên hết ông muốn giữ cho tiền của chính mình bình yên.

Popik đã được thừa kế cổ hủ phiếu Lehman Brothers, nhưng người môi giới thôi thúc ông đổ thêm tiền tham gia Lehman, nói rằng đó là 1 khoản đầu cơ an ninh. Ở thời điểm đó chẳng có ai ngờ vực về lời nhắn nhủ này. Chỉ sau đó 2 tuần, Lehman thông báo đạt doanh thu kỷ lục gần 60 tỷ USD và lợi nhuận ròng hơn 4 tỷ đô la cho năm tài khóa 2007.

"Bạn nghĩ rằng bản thân mình đang đầu tư vào 1 công ti lớn mạnh và khoản đầu tư đó có thể bảo kê gia đình bạn", Popik nhớ lại. "Trong đó có phần tiền tài thân phụ mẹ tôi, thậm chí cả của ông bà tôi, và đó sẽ là tiền của các con tôi, cháu tôi. Tôi chỉ muốn bình an".

Tháng năm và tháng 8/2008, Popik nhận tổng cộng 990 đô la tiền chia cổ lỗ tức từ Lehman. Nhưng ngày 14/9/2008, Lehman tuyên bố vỡ nợ. Cổ lỗ phiếu này chẳng bao giờ trả cũ rích tức nữa và đầy đủ mất 100% giá trị chỉ trong nháy mắt.

Popik tậu số cổ hủ phiếu này bằng trương mục nghỉ hưu cá nhân (IRA), và theo luật của Sở thuế vụ Hoa Kỳ, ông thậm chí không được ghi giảm số lỗ này trong thu nhập.

Sau nhiều năm đeo đuổi vụ kiện được thủ xướng bởi các quỹ hưu trí và các nhà đầu tư khác, những người cố gắng tìm kiếm chút tiền bù đắp cho những gì đã bị mất đi ở Lehman, Popik chiếm được tấm séc nói trên. 36 đô la Mỹ thậm chí chỉ bằng một phần rất nhỏ tuổi so với khoản phí môi giới mà ông đã trả khi tìm cũ rích phiếu Lehman.

"Tôi muốn phụ thuộc những lời nhắn nhủ nhiều năm kinh nghiệm từ cố vấn nguồn vốn tư nhân để đưa ra các quyết định tài chính", Popik nói. Nhưng ông cay đắng nhìn thấy rằng hệ thống nguồn vốn phục vụ các nhà băng chứ chẳng hề người địa phương, với các lãnh đạo Lehman tận hưởng những khoản lương thưởng triệu đô mà không bị trừng trị khi Lehman đổ vỡ.

Popik không phải là 1 gã khờ về nguồn vốn, ông có cả bằng luật và bằng kinh tế, song song cũng nhận thức được những mặt trái của chủ nghĩa tư bản, nhưng những người để cho 1 nhân viên môi giới định hình suy nghĩ của phiên bản thân về sự bình yên vốn đầu tư dựa trên những số liệu đẹp đẽ của Lehman như Popik là 1 câu chuyện tiêu biểu thường thấy.

Duyên do là vì công chúng thường phản ứng thái quá với các tin tức dễ thấy và đặt kỳ vọng quá cao so với thực tại, theo Andrei Shleifer, giáo sư kinh tế tại ĐH Harvard và là đồng tác giả của cuốn sách mới xuất phiên bản viết về khủng hoảng vốn đầu tư 2008 có tựa đề "A Crisis of Beliefs: Investor Psychology and Financial Fragility" (lâm thời dịch: Khủng hoảng niềm tin: Tâm lý nhà đầu tư và sự phong phanh về vốn đầu tư).

"Khi tôi hỏi bạn có bao nhiêu người Ireland có mái tóc màu đỏ, bạn trả lời là 30% hoặc hơn, nhưng thực tiễn chỉ có 10%. Gần giống, bạn đoán ít nhất 1/3 hoặc thậm chí nửa kia dân số Florida là hơn 65 tuổi, nhưng thực tại con số là 20%".

"Hy vọng của chủ đầu tư về lợi nhuận mà các vật phẩm đầu tư vốn đầu tư đem đến trong mai sau dựa trên 12 tháng gần nhất cũng vậy. Ví như hoạt động mua bán bình ổn và giá liên tục tăng, người ta nghĩ ngay rằng đó cũng là tín hiệu cho thấy 1 mai sau bình ổn, bởi vậy dẫn đến đánh giá quá thấp các rủi ro và hy vọng quá cao về lợi nhuận".

Kết quả là càng cảm thấy an ninh với khoản đầu tư của bản thân mình thì bạn càng bị sốc nặng như thua lỗ ập đến.

Cuộc khủng hoảng nguồn vốn cũng đem tới một bài học đắt giá: yếu tố tồi tệ xảy tới với người tốt khi mà người tồi tệ lại được lợi yếu tố tốt. Những chỉ đạo của nhân loại vốn đầu tư giữ được khối tài sản kếch xù của họ, trong khi phổ biến người tin yêu tham gia họ lại phải gánh những khoản thua lỗ có thể đổi mới cả cuộc thế. Yếu tố này vi phạm 1 nguyên lý cơ bản mà các chủ đầu tư luôn tin tưởng: đầu tư là 1 trò chơi công bằng.

Ở thời gian hiện tại, Popik vẫn chiếm hữu vài cổ phiếu có chia cũ rích tức nhưng ông không tin có thứ gì thực thụ an ninh. "Chẳng có ai đứng về phía bạn, không có bạn nào quan tâm đến bạn đâu", Popik ngậm ngùi san sớt xúc cảm của mình.

Có nhẽ niềm tin đã bị mất đi cũng chính là lý do cản trở thị trường không rơi vào tình trạng đầu tư và sụp đổ dù đang ở trong giai đoạn tăng giá kỷ lục, ít ra là cho đến thời gian hiện tại.

Thu Hương

Theo Trí thức trẻ/WSJ


Tham khảo thêm: bat dong san