Ông Đỗ Mười: Ghế tôi đây là ghế nóng 220V, cực hot, anh nào muốn vào ngồi tôi đứng dậy ngay

Báo điện tử Trí thức trẻ xin trích đăng nguyên văn bài viết "Chiếc ghế nóng" do tác giả Diệu Ân ghi trong cuốn sách "Bè bạn Đỗ Mười - Dấu ấn qua những chặng tuyến đường lịch sử" của NXB Chính trị nước nhà - Sự thực. 

Bài viết lưu lại những chia sớt của nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế thế giới Võ Đại Lược trong một lần khiến cho việc với ông Đỗ Mười khi ông giữ vị trí Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng:

Năm 1988, khi ông Đỗ Mười khiến cho Chủ toạ Hội đồng Bộ trưởng, tình hình lạm phát rất nguy nan, lên tới ba con số một năm. Đời sống quần chúng. # gian nan, giá cả tăng liên tục, kinh tế đình đốn, hàng hóa khan hiếm. Nếu như không cương quyết kiểm soát lạm phát chắc sẽ rất khó tiếp tục công cuộc thay đổi, ông phải vào cuộc đối mặt với cơn sốt lạm phát.

Trên bàn của ông lúc đó có hơn 40 đề án chống lạm phát, thậm chí cả đoàn chuyên gia kinh tế Liên Xô sang trợ giúp cũng có một đề án.

Tôi còn nhớ, người chủ xướng thay đổi là ông Trường Chinh (1986), nhưng sự đổi mới vẫn vướng phạm vi kinh tế chiến lược, cơ chế bao cấp dù bước đầu đã chuyển sang kinh tế hàng hóa.

Năm 1989, tôi là Viện trưởng Viện Kinh tế trái đất, được phân công làm Tổ trưởng Tổ Phân tích chống lạm phát của Ủy ban Công nghệ thị trấn hội. Tổ cũng đã có dự án chống lạm phát. Nhưng tôi đã không đống ý quan niệm của bạn dạng dự án đó và viết riêng một công trình khác.

Tôi được anh Lê Đức Thúy, thư ký của ông Đỗ Mười, công bố là ông muốn nghe tôi giới thiệu đề án chống lạm phát.

Chiếm được tin này, tình thực tôi hơi ngại, vì nghĩ khó khăn thuyết phục được ông Mười. Lúc trước ông đã có những báo cáo viết theo tinh tâm thần tế bao cấp, tôi có cảm giác ông sẽ không dễ dàng đồng ý với dự án của tôi.

Đây là lần đầu tiên tôi được làm việc riêng với ông Đỗ Mười. Khi tôi tới Văn phòng Chính phủ, ông đã ngồi chờ tôi, trông ông rất bình dị, gần gũi. Hôm đó trời nóng, không có máy vấn đề hoà, ông vẫn mặc bộ quần áo lính.

Ông đứng lên và chỉ chỗ cho tôi ngồi rồi ân cần mời tôi uống nước. Tôi có tuyệt hảo lúc đầu rất tốt về ông. Ông Mười bắt vào câu chuyện luôn:

- Tôi được nhân thức anh mới chấm dứt đề án về điều chống lạm phát ở vietnam, tôi muốn nghe anh trưng bày.

Lúc đó tôi cũng hơi bồn chồn, vì tôi biết ông đã được nghe trình bày quá rộng rãi đề án rồi, nhưng tôi vẫn sẵn sàng:

- Tôi khôn cùng vui mừng, vinh dự được trưng bày với Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đề án này, vì đây là yếu tố hết sức phản ứng, mức lạm phát đã lên 9% một tháng.

Ông động viên:

- Anh cứ nói dễ chịu, bữa nay chỉ có một bản thân tôi làm cho việc với anh.

Ông lấy cuốn sổ và cái bút sẵn sàng chăm chú nghe tôi giới thiệu. Khi tôi giới thiệu ông tỏ ra rất phấn khởi lắng nghe, chỉ biên chép rất ít vì ông có trí nhớ rất hoàn hảo, ông cho phép tôi trình bày từ đầu tới cuối không phải hỏi lại.

Sau khi tôi giới thiệu xong xuôi, ông nói:

- Tôi đồng ý, biện pháp của anh có những ý nghĩ đó tốt, cần được chú ý.

Sau đó, ông cho gọi ngay đồng chí Hồ Tế, Thứ trưởng Bộ Nguồn vốn, Ủy viên Thường trực Tiểu ban chống lạm phát của Chính phủ lên làm cho việc.

Một lát, đồng minh Hồ Tế đã xuất hiện, ông Đỗ Mười nói chấm dứt khoát:

- Tôi đã nghe đề án chống lạm phát của bằng hữu Võ Đại Lược. Đòi hỏi anh doanh nghiệp hội nghị bàn bạc đề án này. Thành phần mời là các bộ, các cấp có can hệ tới vấn đề chống lạm phát.

Bằng hữu Hồ Tế thực hiện lệnh của ông Đỗ Mười, sau một tuần đã công ty được hội nghị có cả trăm đại biểu thuộc phổ quát tổ chức khác nhau tới dự, đó là các nhà kinh tế nổi tiếng trong nước và thây mặt phổ thông bộ, ngành liên quan.

Hai bạn dạng đề án để hội thảo là đề án chống lạm phát của Bộ Tài chính và bản đề án của tôi.

Đề án của tôi không được ủng hộ vì nó mang phổ thông yếu tố thay đổi, đó là ủng hộ chủ trương lợi nhuận suất dương, tăng nhanh tự do hóa thương mại, xóa bao cấp, độc quyền nhà nước và cổ vũ thành lập cửa cho xuất, nhập cảng, v.v…

Sau buổi hội thảo tôi cũng hơi ai oán, vì những nhân tố chính mình ấp ôm sẽ không được thực hiện. Nhưng ngay hôm sau tôi nhận được máy tính bảng của đồng minh Phan Trọng Kính, thư ký riêng của ông Đỗ Mười, yêu cầu tôi lên khiến cho việc riêng với Chủ toạ Hội đồng Bộ trưởng.

Sáng hôm đó trời cũng nắng gay gắt. Khi tôi bước vào văn phòng, ông Đỗ Mười hỏi ngay:

- Kết quả cuộc hội thảo thế nào?

Tôi không e dè, thông báo luôn:

- Thông báo Chủ tịch, căn cứ tham gia kết quả hội thảo có khoảng 90% đại biểu phản đối, đề án của tôi hoàn toàn thất bại. Không ai dám ủng hộ ra mặt.

Ông Mười nhìn tôi bằng ánh mắt thông cảm, đầy động viên:

- Không sợ, anh nên nhớ ghế tôi đây là ghế hot 220V, đúng, cực nóng, anh nào muốn tham gia ngồi tôi đứng dậy ngay. Nghe anh giới thiệu, tôi thấy đề án của anh có nhiều điểm cũng như trong nghĩ suy của tôi, tôi ủng hộ. Tôi sẽ cho thí điểm ở Hải Phòng.

Nghe ông Mười khẳng định tương tự, tôi thực thụ quá bất ngờ, khôn cùng vui miệng, quá bất ngờ.

Buổi khiến việc hôm đó tôi nhớ mãi. Tôi khôn xiết tôn trọng vốn tri thức kinh tế giàu sang, thâm thúy của ông Đỗ Mười, ông đã rất quyết liệt, nhạy bén trên chiến trận chống lạm phát.

Tôi được nhân thức ông đã cử và đích thân chỉ đạo một đoàn cán bộ về Hải Phòng làm thử nghiệm. Chỉ sau một tháng, kinh tế Hải Phòng nhộn nhịp hẳn lên. Chính phủ cho phép tăng lãi suất tiền gửi của dân lên 12% một bốn tuần. Cư dân Hải Phòng đem bán hết các hàng đầu tư tàng trữ để lấy tiền gửi tiết kiệm. Hàng hóa tràn trề, giá cả hạ thấp, đời sống dần dần ổn định.

Khoảng 04 tuần 2-1989, ông mở đầu cho làm cho thí điểm ở Hà Nội, cho dân được hòa bình bán buôn, hàng hóa lương thực, thực phẩm được hòa bình đưa tham gia Thủ đô, không bị ngăn sông, cấm chợ.

Chẳng bao lâu sau, những cái chợ ở Thủ đô chan chứa hàng hoá, dân hòa bình mua bán hể hả. Những khu chợ bán theo tem phiếu ít người vào tìm. Tương tự mở đầu trong khoảng năm 1989 đã vô hiệu hóa tem phiếu.

Từ tiêu biểu thắng lợi ở Thủ đô đã được nhân rộng ra toàn quốc. Cho đến đầu năm 1989, ông Đỗ Mười vẫn còn yêu cầu cho nhập gạo. Nhưng đến quý III năm 1989 vn mở màn xuất khẩu gạo. Ông Đỗ Mười vô cùng vui mắt tâm can:

- Quý I năm 1989, tôi còn đòi hỏi nhập gạo nhưng sang quý III, dân thừa gạo ăn phải xuất khẩu, khôn xiết bất thần. Như vậy, tôi chẳng hề in thêm tiền mà còn có thêm nguồn tiền dự trữ. Thuở đầu ngân sách dự trữ của cả nước chỉ có khoảng hơn 20 triệu đôla Mỹ, nhờ xuất khẩu gạo đã nâng lên dự trữ cả trăm triệu đôla.

Sau này, tôi thường được ông Đỗ Mười gọi lên làm cho việc. Tôi còn nhớ khi đó tình hình lạm phát đã xuống một con số, việc chống lạm phát ở Việt Nam coi như thắng lợi và được trái đất ca tụng là một chiến thắng kỳ diệu.

Tôi rất kính trọng ông Đỗ Mười về tinh thần chịu đọc, chịu học. Có một lần tôi đi Nhật về khoe với ông Mười là tôi mới đem về cuốn sáchKinh tế, chính trị học Nhật Bạn dạng, tôi sẽ cho dịch trong khoảng tiếng Anh sang tiếng Việt. Ông Mười nói ngay: "Dịch chấm dứt chương nào, anh đưa tôi đọc ngay". Thấy ông nói tương tự, tôi rất mừng, vì đất nước có người chỉ huy chịu đọc, chịu nghe và xoành xoạch nghĩ suy chọn lựa để ứng dụng vào kinh tế vn.

Ông Đỗ Mười đã lắng nghe, chọn những biện pháp khả thi và có công dụng xúc tiến nền kinh tế vietnam phát triển, vấn đề đó không thể phủ kiếm được...

Sau này khi làm cho Tổng Bí thơ của Đảng, ông đã đưa nền kinh tế vn hội nhập với khu vực và quốc tế, nối lại quan hệ hữu nghị với TQuốc, chung hóa quan hệ với Mỹ và quyết định vietnam gia nhập ASEAN. Ông đã nói một câu nhiều người biết đến: "vietnam sẵn sàng là bạn với số đông các nước". Những trục đường lối linh động đó khiến bộ mặt tổ quốc khởi sắc.

Tiêu đề bài viết do tòa soạn đặt

Theo PV

Trí Thức trẻ


Đọc thêm: dat xanh