Chuyến công du 'đi dây' của hoàng thái tử Ả Rập Saudi

Chuyến công du 3 nước châu Á gần đây của Thái tử Ả Rập Saudi Mohammed bin Salman chính yếu nhằm biểu thị ông vẫn vững tiến thưởng bất chấp những chỉ trích của phương Tây về vụ giết hại nhà báo Jamal Khashoggi và cuộc binh đao ở Yemen. Mục đích tiếp theo là khai thác các thời cơ địa - chính trị và kinh tế.

Bằng bí quyết lần lượt thăm Pakistan, Ấn Độ và TQuốc, Hoàng thái tử Mohammed muốn tìm sự bù đắp cho việc Mỹ và châu Âu đang tính chuyện cấm vận vũ khí và áp đặt các lệnh trừng trị đối với Ả Rập Saudi. Thái tử Mohammed đã thay đổi lộ trình vào phút chót: Tới Pakistan muộn một ngày và hoãn các chuyến thăm Malaysia và Indonesia. Dù rằng vậy, chuyến công du vẫn tiềm ẩn những rủi ro lớn.

Ả Rập Saudi chờ đợi thắt chặt quan hệ với Pakistan, qua đó có thể trông mức độ người hàng xóm Iran. Chuyến thăm của Hoàng thái tử Mohammed diễn ra tham gia lúc Pakistan dần đổi hướng sang Ả Rập Saudi trong khi quan hệ với China - bằng hữu thân thương nhất của họ - lại bít tất tay hơn. Các khoản cung cấp nguồn vốn Riyadh bỏ ra cho Islamabad đều nhằm ngăn nước này mở rộng quan hệ với Iran. Sự cung cấp đó bao gồm khoản tiền gửi 3 tỉ đô la Mỹ tham gia Nhà băng Trung ương Pakistan để giúp nước này củng cố cán cân trả tiền; 3 tỉ USD khác để thanh toán tiền dầu nhập cảng trả lờ đờ và khoảng 10 tỉ USD dự định đầu cơ cho tỉnh giấc Balochistan, nơi đang có phần nhiều điều và lại giáp giới với Iran.

Chuyến công du đi dây của thái tử Ả Rập Saudi - Ảnh 1.

Thủ tướng Pakistan Imran Khan (trái) ngồi xe ngựa cùng Thái tử Ả Rập Saudi Mohammed bin Salman tới phủ tổng thống Pakistan ở thủ đô Islamabad hồi tháng 2 vừa mới đây. Ảnh: REUTERS

Thái tử Mohammed cũng có thể tranh thủ việc Pakistan khởi đầu bất mãn với Sáng kiến Vành đai và Đoạn đường của China và muốn xét lại siêu công trình Hành lang kinh tế China - Pakistan (CPEC) giá trị hơn 45 tỉ USD. Tất nhiên, đầu cơ cho Pakistan cũng đồng nghĩa yêu cầu thắt chặt các mối quan hệ kinh tế và bình an với Ấn Độ sẽ gặp gỡ gian nan, nhất là giữa lúc hai quốc gia Nam Á đang hục hặc với nhau. Ấn Độ đã tuyên bố sẽ cô lập Pakistan khỏi số đông quốc tế - bao gồm yêu cầu Lực lượng Đặc nhiệm nguồn vốn (FATF), một tổ chức quốc tế về chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, liệt Pakistan tham gia danh sách đen.

Không chỉ bị thách thức bởi điểm nóng Ấn Độ - Pakistan, Hoàng thái tử Mohammed còn phải bận lòng đến Hoa phượng đỏ nước sâu Chabahar của Iran (do Ấn Độ hậu thuẫn). Một phân tích thông báo vào cuối năm 2017 của Viện Tìm hiểu quốc tế về Iran (Ả Rập Saudi) đánh giá cảng Chabahar là "mối đe dọa trực tiếp đối với các tổ quốc Ả Rập ở vùng Vịnh". Phân tích cảnh báo Chabahar giúp tăng đầu cơ nước ngoài vào Iran cũng như hỗ trợ Iran xuất khẩu dầu sang Ấn Độ, qua đó gây bất lợi cho Ả Rập Saudi.

Tất nhiên, sự đầu tư về cả kinh tế và địa chính trị mà Ả Rập Saudi dành cho Pakistan chắc chắn là nội dung trao đổi (ý kiến) chính giữa Thái tử Mohammed với Chủ tịch China Tập Cận Bình. Bắc Kinh đã chưng bỏ ý tưởnrg ban sơ của Pakistan khi nước này muốn thêm vào dự án CPEC một nhà máy lọc dầu ở TP Gwadar (do Ả Rập Saudi đầu tư). Được xem là "viên ngọc quý" của Ý định Vòng đai và Con đường, Gwadar chỉ bí quyết Hoa Phượng đỏ Chabahar chưa tới 70 km.

Dù vậy, Trung Quốc cũng hưởng lợi từ sự đầu tư của Ả Rập Saudi tham gia Pakistan, bất chấp những lúng túng về những ý định của vương quốc Ả Rập này. Nguồn vốn đầu tư trong khoảng Ả Rập Saudi và Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) làm Pakistan không cần quá gấp gáp trong việc cầu cứu Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF). Nhờ vậy, TQuốc cũng giảm thiểu được nguy cơ phải bật mí những lao lý vốn đầu tư của các công trình can hệ tới CPEC - một điều kiện mà IMF đòi hỏi trong gói vay Pakistan.

Dường như đó, tuy Hoàng thái tử Mohammed không giảng nghĩa việc trì hoãn chuyến thăm Malaysia nhưng có vẻ tiền và đầu cơ không đủ để khắc phục những vấn đề giữa Ả Rập Saudi với đất nước Đông Nam Á này. Kể trong khoảng sau chiến thắng bất thần của Thủ tướng Mahathir Mohamad trong cuộc tuyển cử Malaysia năm ngoái, quan hệ giữa 2 nước không còn êm ả bởi Ả Rập Saudi từng bảo kê cựu Thủ tướng Najib Razak. Không những vậy, chiến thắng của ông Mahathir còn giúp ông Mohamad Sabu, một hero thường xuyên chỉ trích Ả Rập Saudi, ngồi vào ghế bộ trưởng quốc phòng.

Sau đó, ông Sabu rút binh bộ đội Malaysia khỏi Liên kết Quân sự Hồi giáo chống khủng bố (IMCTC), một liên hiệp có sự nhập cuộc của 41 tổ quốc do Ả Rập Saudi tài trợ. Ông còn đóng cửa một trung tâm chống khủng bố do Ả Rập Saudi cấp kinh phí. chậm tiến độ là Trọng tâm Hòa bình quốc tế Quốc vương Salman ở TP Putrajaya, nằm trên quy mô đất 16 ha ngay gần khu văn phòng của thủ tướng Malaysia. Trọng điểm này do chính phủ của cựu Thủ tướng Razak cấp đất và được đích thân nhà vua Salman - phụ vương của Thái tử Mohammed - khánh thành vào năm 2017.

Toàn bộ cam đoan là sau khi hoàn thành chuyến công du châu Á, Hoàng thái tử Mohammed vẫn ít được hoan nghênh ở Washington hay thủ đô các nước phương Tây. Tuy nhiên, mục tiêu ông dành đầu tiên thể hiện là tài năng chèo lái và hiểu một "bãi mìn" vốn nhằng nhịt những mâu thuẫn về ích lợi địa chính trị - một nhân tố mà tới giờ ông vẫn chưa chứng tỏ được.

Theo Ngân Thương

Người Lao động


Có thể bạn quan tâm: mua dat