Những tầm soát và xét nghiệm người lớn nên tuân theo chuẩn Mỹ: vietnam cũng nên áp dụng

Bạn chắc nhân thức nữ a ma tơ có đôi môi và thân hình nóng bỏng trong phim Tomb Raider, cô Angelina Jolie. Mẹ cô chết vì ung thư vú, cô được tầm soát ung thư vú và xác định mang thai gene BRCA1 gây ung thư vú.

Kỹ năng cô sẽ bị ung thư vú là 87%, nên thay vì phải đi khám rộng rãi lần và hoảng sợ chờ đợi căn bệnh ung thư vú đa số cam kết sẽ tới, cô chọn giải pháp cắt bỏ sớm luôn nhì vú cho chắc ăn.

Các hãng bảo hiểm y tế ở Mỹ thường hay tạo động lực chúng ta khám định kỳ, thỉnh thoảng còn thưởng cho những người đi khám toàn vẹn. Lý do là chi phí tầm soát và điều trị sớm rẻ hơn phổ biến so với chi tiêu vấn đề trị khi nhận thấy trễ, nên sẽ tiết kiệm cho hãng bảo hiểm.

Bài này sẽ nói tới những bệnh được tầm soát khi khám sức khoẻ định kỳ ở người lớn đang được áp dụng ở Mỹ. Các giải pháp tầm soát này được các hiệp hội y học khuyến cáo và luôn được thay đổi nếu quan trọng.

Nên để ý đây là khuyến cáo tầm soát tiêu chuẩn cho những người phổ biến, còn ví như bạn có nguy cơ hay tiền sử mái nhà về một bệnh nào đó, thì nên đọc thêm BS để có thể tầm soát sớm hay sâu hơn về bệnh đó.

Những tầm soát và xét nghiệm người lớn nên làm theo chuẩn Mỹ: Việt Nam cũng nên áp dụng - Ảnh 1.

Khuyến cáo tầm soát 2018

Gồm có:

-Khám định kỳ mỗi năm.

-Theo dõi cân nặng, chiều cao, BMI, huyết áp mỗi năm, có thể khiến cho các xét nghiệm cơ bản như công thức máu (CBC), xét nghiệm sinh hoá máu căn bản (CMP).

-Tầm soát về uống rượu, hút thuốc, béo tròn, trầm cảm, cách thức di chuyển, quan hệ tình dục an toàn,…

Cholesteron

Rà soát lipid máu với hồ hết dân chúng >20 tuổi, có thể sớm hơn giả dụ có nguy cơ gia đình.

Lặp lại mỗi 5 năm ví như tầm thường. Nếu như trong ngưỡng bất thường thì có thể thử sớm hơn.

Ung thư vú

- Thanh nữ >20 tuổi, tự khám vú mỗi 04 tuần 1 lần.

- Thanh nữ >40, khám vú với BS và chụp nhũ ảnh mỗi năm một lần.

- Nếu như mái ấm có tiền sử ung thư vú, buồng trứng, vòi trứng và phúc mạc, thì sẽ tầm soát các yếu tố di truyền chợt biến gene gây ung thư (BRCA1 và BRCA2).

Ung thư cổ tử cung

- Thiếu nữ trong khoảng 21-65 tuổi, hay 3 năm sau khi bắt đầu có quan hệ tình dục.

- Pap smear mỗi 3 năm cho tới 30 tuổi, sau đó Pap smear và HPV typing mỗi 5 năm.

Ung thư đại trực tràng

- Tầm soát trên người 50-75 tuổi, có trường phù hợp đến 85 tuổi.

- Nội soi ruột già (Colonoscopy) mỗi 10 năm.

- Xét nghiệm máu trong phân mỗi năm.

- Ngoài ra nội soi đại tràng sigma ống mềm mỗi 5 năm kèm theo xét nghiệm máu trong phân mỗi 3 năm.

Đái tháo trục đường

- Tuyến đường huyết lúc đói (được chuộng hơn) hay tuyến phố huyết bỗng nhiên cho người >45 tuổi mỗi 3 năm.

Cao huyết áp

- Rà soát áp huyết tối thiểu mỗi năm 1 lần cho mọi lứa tuổi.

Ung thư tuyến tiền liệt

- Khám lỗ đít trực tràng và xét nghiệm PSA mỗi năm 1 lần cho người >50 tuổi, trong khoảng 40 tuổi đối với người da đen.

Thật sự khuyến cáo này có phổ quát tranh luận vì không thấy chứng cớ thật sự hữu ích, nên mỗi nơi sẽ có cách thức khiến khác. Theo tôi nhân thức ở Anh họ không khiến PSA thường quy vì không thấy cải thiện tiên lượng, thậm chí có nơi không khuyến cáo khám trực tràng. Bạn nên trao đổi với BS của bạn.

Loãng xương

Những tầm soát và xét nghiệm người lớn nên làm theo chuẩn Mỹ: Việt Nam cũng nên áp dụng - Ảnh 2.

- Phụ nữ >65 tuổi hay sau tắt kinh giả dụ có nhân tố nguy cơ nên chụp DXA (xét nghiệm mật độ xương), sau đó tuỳ theo kết quả lần trước tiên mà quyết định chụp nhiều lần như thế nào.

HIV

Tầm soát HIV trong khoảng 18-65 tuổi, có thể lặp lại tuỳ theo yếu tố nguy cơ.

Ung thư phổi

Những người hút thuốc trên 30 gói/năm (số gói trong 1 ngày x số năm hút thuốc, đang còn hút hay bỏ dưới 15 năm), thì trong khoảng 55-80 tuổi nên được làm CT phổi liều thấp mỗi năm để tầm soát ung thư phổi.

Khi đã bỏ thuốc được 15 năm hay có bệnh khác làm giảm tài năng giải phẫu phổi thì ngưng tầm soát.

Chủng ngừa

Những tầm soát và xét nghiệm người lớn nên làm theo chuẩn Mỹ: Việt Nam cũng nên áp dụng - Ảnh 3.

HPV9

Mọi thanh nữ và nam giới trong khoảng 9 tuổi-26 tuổi đều nên chích dự phòng 3 liều.

Tất nhiên FDA vừa bằng lòng cho dùng thuốc này tới 45 tuổi.

Cúm mùa ( Flu)

Mỗi năm trước mùa cúm, khác biệt là những người có nguy cơ cao (có bệnh đái toá con đường, tim, phổi, thận, suy giảm miễn nhiễm).

Viêm phổi (PNEUMOCOCCAL VACCINE)

Người >65 tuổi, không có nguy cơ cao, nếu chưa chích PCV13 trước đó thì chích 1 liều PCV13, sau đó là một liều PPSV23 chí ít 1 năm sau mũi PCV13.

Nếu như đã có chích PPSV23 trước đó, thì chích 1 mũi PCV13 phương pháp mũi PPSV23 gần nhất 1 năm, nhì mũi PPSV23 phải phương pháp nhau ít nhất 5 năm.

Người >65 tuổi có nguy cơ cao (bệnh tim, phổi, đái tháo trục đường nghiện rượu, gan hút thuốc) nhắc lại mỗi 5 năm.

Lịch chích dự phòng này rất phức tạp, tui đọc cũng nhức đầu, xin tham vấn với BS của bạn.

TDap (uốn ván-bạch hầu-ho gà).

Chích nhắc lại mỗi 10 năm.

VARICELLA ZOSTER VACCINE (Shingles)

Cho người >60 tuổi, 1 liều duy nhất không cần nhắc lại.

Khuyến cáo có thể thay đổi đôi chút tuỳ theo những vùng không giống nhau, nhưng đây là những khuyến cáo thông dụng nhất. Tuỳ theo từng trường thích hợp có thể làm cho thêm những biện pháp tầm soát khác.

Xin xem xét: Không cần phải khiến cho phổ biến xét nghiệm không có tội vạ vì chỉ tốn tiền và chuốc sốt ruột chứ không có lợi ích gì. Cũng đừng nghe bạn nào đó đi nội soi "toàn cục" trong khoảng miệng tới hậu môn mỗi năm, bữa nào xui thủng luôn cái ruột già là kêu trời không thấu. Có khi tầm soát không làm mạnh khoẻ mà đi theo ông bà luôn thì khổ.

Phương pháp tầm soát tốt nhất là sống lành mạnh, ăn uống hợp lý, chuyển động đều đặn, xem xét tới thân thể và đi khám bệnh sớm nếu có triệu chứng, khám định kỳ mỗi năm, khiến các xét nghiệm tầm soát tiêu chuẩn, và kiếm cho mình một BS tốt mà trao thân gửi phận.

Chúc đại chúng đa dạng sức khoẻ.

Bs Trương Hoàng Hưng

(Phòng khám Nhi MD KIDS PEDIATRICS, TP Irving, Texas, Hoa Kỳ)

BS Trương Hoàng Hưng ra trường Đại học Y Dược TP HCM năm 2000, sau đó làm nội trú Nhi khoa tại Đại học Y Dược TP HCM và Texas Tech University (TTU). Hiện đang hành nghề BS Nhi khoa và BS giảng dạy lâm sàng tại TTU, Texas, Hoa Kỳ.

Theo Bs Trương Hoàng Hưng

Trí thức trẻ


Xem tại: gia dat saigon