Tại sao lạm phát ở Mỹ lại thấp tới mức đáng kinh ngạc?

Lạm phát được tính bằng chỉ số chi phí tiêu xài tư nhân (PCE). Lạm phát cao nhất vừa mới đây là vào tháng 7/2018 ở mức 2,4% và lạm phát giá tiêu dùng ở mức 2,9%. Đương nhiên kể từ đó, thậm chí khi tỷ trọng thất nghiệp ở mức thấp thì chỉ số này vẫn giảm xuống dưới 2%.

Thiếu sức ép lạm phát đã khiến gây cho Fed một tí gian khổ. Trong khoảng lâu người ta đã dự đoán rằng sức ép tăng giá xuất phát cốt yếu trong khoảng hoạt động mua bán công lao. Để chuẩn bị cho nhân tố này, Fed đã tăng lãi suất 9 lần từ tháng 12/2015. Trong khoảng thời điểm này họ giải thích rằng lạm phát giảm chỉ là tạm thời thời. Nhưng họ càng ngày càng thiếu tự tín về yếu tố này. Chủ toạ Fed, ông Jerome Powell cho rằng lạm phát thấp là lí do làm cho tỷ trọng tăng lãi suất không thay đổi. Ông cũng nhấn mạnh đại chúng cần phải kiên nhẫn trong thời điểm này

Lạm phát rất khó khăn để dự báo. Giá năng lượng không ổn định cũng là khởi thủy của việc lạm phát giảm trong khoảng tháng 7 năm ngoái. Lạm phát PCE căn bản (ngoại trừ lương thực và năng lượng) cũng tăng cao 2% giữa năm 2018. Đây là con số mà Fed ước muốn. Tuy nhiên trong khoảng bốn tuần 7 đến tháng 12, con số này giảm xuống rất ít, chỉ bằng 0,1%.

Thiên hướng này dẻo dai nhưng chính nó lại là một rủi ro.

Lạm phát cơ bản có thể cho thấy một nền kinh tế đang lao dốc. Nhưng chỉ vài nhân tố của lạm phát là theo chu kỳ. Các bữa ăn nhà hàng, nội thất và nhà ở nhường như tăng giá mau lẹ hơn trong các đợt giá cả tăng đột ngột. Còn giá cả của phục vụ chăm nom sức khỏe, dịch vụ nguồn vốn, áo quần và vận chuyển nhịn nhường như có nhịp điệu của riêng bản thân. Theo phân tách của Adam Shapiro trong khoảng Cục Dự trữ Liên bang San Francisco, lạm phát PCE cơ bản tăng trong nửa đầu năm 2018 căn bản là do các chi phí này. Một phần của sự ngày càng tăng là do đổi mới giá phù hợp đồng điện thoại dế yêu và mức phí, lệ phí của phục vụ nguồn vốn cao hơn (bao gồm cả thuế đối với thẻ nguồn vốn vay và máy rút tiền).

Cái gì đi lên thì cũng có thể lao dốc. Chuyên gia bản vấn Gregory Dace của Oxford Economics cho rằng lạm phát cơ bản trong khoảng giữa 2018 cũng phản ảnh phần không theo chu kì của lạm phát. Bên cạnh đó phần chu kì của lạm phát không thay đổi phổ quát. Nó duy trì ở mức 0.7% từ năm 2004 – 2007. Trong bối cảnh vững mạnh kinh tế đang chậm lại, thậm chí có dấu hiệu cho thấy yếu tố này có thể đang suy yếu.

Tóm lại, những phân tích này cho thấy áp lực lạm phát cơ bản không giảm trong nửa cuối năm 2018 vì ngay trong khoảng đầu nó đã không có ở đó. Nhưng yếu tố này đặt ra một bài toán không dễ dàng hơn: Với sức mạnh rõ ràng của thị trường công lao Mỹ, vì sao nhân tố chu kỳ của lạm phát lại không thay đổi? Đây là nghi vấn các nhà kinh tế cần phải khắc phục trước khi nó trở thành một cuộc tranh cãi lớn.

Ngọc Anh

Theo Trí thức trẻ/The Economist


Xem thêm: mua dat