Nắng, gió ở biển Caribe, 1.500 tỷ USD và cuộc vật lộn của thiên đàng thuế

Quần đảo Virgin thuộc Anh (British Virgin Islands - BVI) là nhà của hơn 400.000 công ty có tổng tài sản đạt 1.500 tỷ đô la Mỹ. Dĩ nhiên, bạn sẽ chẳng thể biết được điều đó nếu đi dạo ở Road Town – thủ phủ của quần đảo Caribe này. Những con gà trống và gà mái "thử thách" những chiếc xe hơi trên những con đường nhỏ dại hẹp. Các công ti luật được lập ra để phục vụ hàng nghìn tổ chức kinh doanh vỏ bọc chỉ đặt văn phòng tại những tòa nhà đơn sơ nằm cạnh những căn nhà gỗ được sơn màu sắc tươi sáng.

Ngoài vài tấm biển chỉ đường màu xanh ít ỏi nằm ở đầu một vài con phường ở khu trọng điểm, ở đây có phổ biến con đường thậm chí còn không có tên. Ở BVI không có phục vụ bưu chính, các tổ chức và 32.000 công dân của quần đảo này dùng liên hệ gửi thư khiến cho liên hệ của mình, và đó cũng chính là lý do vì sao 1 hộp thư ở Road Town có thể là hội sở trên danh nghĩa của hàng nghìn tổ chức kinh doanh trong khoảng khắp nơi trên quả đât. Hàng trăm luật sư, kế toán và các viên chức văn phòng làm cho việc trong những tòa nhà mọc lên tại hòn bạo động Tortola.

Ở vài thiên đường thuế như Luxembourg, Monaco hay thậm chí là đảo Cayman, tiền "chảy róc rách" qua từng ngõ ngóc. Còn ở BVI, tiền đi qua mà không để lại chút vết tích nào.

Nắng, gió ở biển Caribe, 1.500 tỷ USD và cuộc vật lộn của thiên đường thuế - Ảnh 1.

Tuyến đường phố ở BVI. Ảnh: Bloomberg.

BDO là 1 công ty kế toán đóng tại tòa nhà 4 tầng sơn màu xanh lá được bao bọc bởi những cây cọ. Ryan Geluk, phó giám đốc của BDO, lướt trên bàn phím và trên màn hình hối hả hình thành cơ sở dữ liệu mà anh hết mực tự hào: BOSS, hệ thống được BVI bắt đầu sử dụng trong khoảng năm 2017 để phục vụ yêu cầu phải lưu trữ tin tức về ông chủ của các tổ chức kinh doanh mà BDO dịch vụ. Nhấp chuột vào Almighty Dollar, tổ chức kinh doanh hoàn thành thủ tục địa chỉ tại săng thư 9272 ở Road Town trong khoảng 04 tuần 12/2007, trên màn hình hiện ra số hộ chiếu và ngày tháng 5 sinh của ông chủ John Zykow-Wumu.

Almighty Dollar chẳng hề là 1 công ty có thật mà chỉ là 1 tổ chức kinh doanh vỏ bọc được dựng lên để nhận khuyến mại thuế, giống như các công ti khác đã chọn BVI làm nơi chứng nhận pháp nhân. Dù rằng giúp lập nên và điều hành BOSS, Gelek cũng không có quyền truy tìm cập rất nhiều cơ sở vật chất dữ liệu. Chỉ có 2 viên chức của Tập đoàn giám sát vốn đầu tư của BVI có thể làm việc đó. Đây cũng là 2 nhân vật độc nhất vô nhị nắm toàn bộ thông tin chi tiết về khoảng 600.000 chủ doanh nghiệp trực tiếp hay gián tiếp kiểm soát các công ti đăng ký địa chỉ ở BVI.

Geluk cho nhân thức BOSS dùng kĩ nghệ mã hóa không bao giờ bị hack. "Nếu có người nào đó truy vấn cập tham gia BOSS từ 1 nơi thất thường chả hạn như Triều Tiên, hệ thống sẽ ngay lập tức đóng lại". Máy chủ được đặt ở 1 nước G7 nhưng không hề Mỹ.

BVI đang trải qua một sự thay đổi. Năm ngoái, Quốc hội Anh đã bỏ thăm buộc BVI và 13 vùng cương vực khác phải tăng tính minh bạch – một thời điểm riêng biệt các nghị viên Anh thực hiện được đồng thuận lớn tới vậy kể trong khoảng năm 2016, trong bối cảnh nền chính trị Anh vẫn bận rộn kẹt vì Brexit. Một luật pháp cần thiết nhằm tăng tính sáng tỏ là mỗi vùng phải có 1 hệ thống gần giống BOSS và công khai tin tức.

Thiên đàng thuế bị tấn công

Vị thế của BVI trong đội ngũ các thiên đường thuế bị giảm bớt sau vụ rò rỉ hồ sơ Panama Papers năm 2016, trong đó 11,5 triệu tài liệu trong khoảng công ty luật Mossack Fonseca bị đơn vị nhà báo quốc tế ICIJ công bố nhiều. Vụ bê bối này kéo theo một loạt các vụ điều tra rửa tiền, trốn thuế, né cấm vận trên khắp trái đất. Hơn người yêu các công ti bị kể tên có hoàn thành thủ tục liên hệ ở BVI, thậm chí một số người còn yêu cầu đổi tên vụ bê bối này thành BVI Papers.

Những cư dân BVI nhận thức rõ sự giận dữ của mọi người đối với những của cải bị che chắn và số thuế bị thất thoát. Đương nhiên họ không tin rằng bản thân có lỗi trong việc này, thậm chí phổ quát người sẽ phản đối việc gọi BVI là 1 thiên đường thuế. Nhưng những gì diễn ra ở BVI lại trở thành thước đo để đánh giá liệu công cuộc trấn áp các thiên đường thuế có hiệu quả hay không.

Khi đi dạo trên những con đường đầy bụi ở Road Rown, bạn sẽ cảm thấy chút ít khó khăn nắm bắt và tự hỏi vì sao những người dân BVI lại ủng hộ các tổ chức kinh doanh vỏ bọc. Các công ti này không nộp thuế. Đến nay toàn cục các đảo trong số 60 đảo thuộc quần đảo này đã thuộc sở hữu của những người siêu giàu tới từ nước khác (Richard Branson chiếm hữu đảo Necker; Larry Page chiếm hữu Eustasia), và có rất ít dấu hiệu cho thấy những người này đóng góp cho kinh tế địa phương. Những dấu tích tàn phá mà siêu bão Irma gây ra cho BVI trong khoảng năm 2017 giờ vẫn hiện diện ở khắp nơi.

Tuy nhiên, những cư dân BVI giải đáp phỏng vấn của Bloomberg đều tán đồng rằng nơi này sẽ có năng lực tài chính thấp hơn đầy đủ giả dụ như không có ngành phục vụ vốn đầu tư. Mất 450 USD để xây cất 1 tổ chức kinh doanh và 450 đô la mỗi năm để duy trì hoàn thành thủ tục pháp nhân. Ngành dịch vụ vốn đầu tư đóng góp 62% trong tổng nguồn thu ngân sách 372 triệu đô la của BVI, và con số có thể giảm xuống nếu như các công ti đề xuất công khai thông tin về người chiếm hữu, trong khi quần đảo này có dân số quá ít oi và cơ sở vật chất cơ sở vật chất thì xuống cấp.

Một vài năm quay về đây, EU đã ăn hiếp dọa sẽ cho BVI và một số vùng lãnh thổ tham gia danh sách đen giả dụ như họ không siết chặt lệ luật để cản trở các công ti trốn thuế. Theo ước lượng của IMF, thế giới thất thoát khoảng 600 tỷ USD mỗi năm vì các công ty chuyển lợi nhuận tới những công ty vỏ bọc tại các nơi có mức thuế suất bằng 0.

Đương nhiên, cố gắng tăng tính minh bạch ở BVI trong khoảng phía chính phủ Anh đang gây ra phổ thông sức ép hơn cả. Quốc hội Anh đã thông qua luật buộc các vùng bờ cõi như BVI phải hoàn tất chế độ chứng nhận công khai tham gia năm 2020.

Không có gì đáng không thể tinh được, phổ quát người ở Road Town nghĩ là có những lý do hoàn toàn quang minh chính đại để dùng đăng ký pháp nhân ở BVI. Chẳng hạn, giấy má Panama cho thấy nữ diễn viên người Anh Emma Watson sắm ngôi nhà ở London phê chuẩn 1 công ti ở BVI để cản trở những kẻ thóc mách tậu ra nơi ở của bản thân. BVI được coi là vùng đất trung lập thuận lợi để đăng ký pháp nhân cho các liên doanh quốc tế. Ví dụ, các chủ đầu tư thung lũng Silicon sẽ cảm thấy thoải mái hơn khi đầu tư vào 1 liên doanh công nghiệp Nga chứng nhận ở BVI, nơi vận dụng chuỗi hệ thống luật common-law của Anh thay vì quy tắc của Nga.

Dĩ nhiên tính minh bạch không đe dọa những nguyên do này. Thứ bị đe dọa là vai trò cần thiết của BVI trong cố gắng che giấu người chủ đích thực của của cải, làm cho các tổ chức điều hành khó khăn tìm ra làm mối trong các vụ tranh chấp kinh doanh, dò hỏi trốn thuế và rửa tiền.

Hệ thống các công ti vỏ bọc trên quả đât giống như trò chơi rút gỗ Jenga, với mỗi thiên đường thuế là 1 block cung cấp toàn cục cấu trúc. Và chiến dịch tăng tính minh bạch cũng giống như việc rút phổ thông block ra cùng 1 lúc, trong đó BVI là block ở gần đáy thành ra tiến công tham gia đây có thể làm cả cái tháp bị sập.

Thu Hương

Theo Trí thức trẻ/Bloomberg


Có thể bạn quan tâm: gia nha dat