'Thần dược' bán đến 5 triệu đồng/chai rất tầm thường ở vn có chữa khỏi ung thư không?

Từ cách thức đây vài năm, trên vài tờ báo lớn, thậm chí cả những tờ báo riêng của lĩnh vực y tế Việt Nam cũng liên tiếp chạy lăng xê Vidatox, hay được nhân thức tới rộng rãi hơn dưới tên gọi nọc bọ cạp xanh Cuba.

Trong các lăng xê công khai hay giả dạng, Vidatox được thổi phồng lên là thuốc bỗng nhiên phá để chữa ung thư phổi, hoặc có những tác dụng kì diệu như sau: "cô lập tế bào ung thư, cô lập khối u, không cho mạch máu đến nuôi dưỡng khối u, làm cho khối u teo đi, và cùng phối hợp với các liệu pháp xạ trị hay dùng hóa chất để tiêu diệt tế bào ung thư, hiệu quả rõ rệt cho người bị ung bướu ở đông đảo mọi giai đoạn, mà không xung bỗng với bất kỳ liệu pháp nào hiện có".

Vidatox có phải là thuốc?

Nọc độc bọ cạp xanh Cuba được hãng Dược phẩm Labiofam của Cuba cho ra mắt hoạt động mua bán vào bốn tuần 03/2011 với tên gọi Vidatox 30CH. Vidatox 30CH đã được Cục Dược Cuba (CECMED) phê thông qua là thuốc có chức năng bổ sung điều trị triệu chứng trên bệnh nhân ung thư và giảm đau ( https://www.cecmed.cu/registro/rcp/vidatoxr-30-ch ).

Dưới đây là ảnh chụp tờ thông tin sản phẩm Vidatox 30CH:

Thần dược bán tới 5 triệu đồng/chai rất phổ biến ở Việt Nam có chữa khỏi ung thư không? - Ảnh 1.

Đương nhiên Vidatox mới chỉ được lưu hành tại các nước như Mỹ, Châu Âu, China, Ấn Độ hay một vài nước châu Phi, châu Á khác dưới dạng thực phẩm tính năng. Dựa theo kết quả kiếm tìm trên các trang web chính thức của nhì tổ chức FDA ( https://www.fda.gov/ ) và EMA ( https://www.ema.europa.eu/en ), hiện tại, Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (FDA – Food and Drug Administration) cũng như Cơ quan điều hành dược phẩm châu Âu (EMA – European Medicines Agency) đều chưa phê chuẩn y Vidatox là thuốc.

Mặc dù đã có rộng rãi item trong khoảng nọc độc bọ cạp xanh Cuba trên thị trường, nhưng tin tức về yếu tố và tác dụng sinh vật học của nó vẫn còn rất hạn chế giễu, chưa được nghiên cứu đa dạng và báo cáo đa dạng. Khác lạ chưa có tìm hiểu nào trên lâm sàng được mua thấy.

Sự thật về nọc bọ cạp xanh Cuba

Thần dược bán tới 5 triệu đồng/chai rất phổ biến ở Việt Nam có chữa khỏi ung thư không? - Ảnh 2.

Rhopalurus junceus (nguồn ảnh: internet)

Theo sách "Venoms to Drugs: Venom as a Source for the Development of Human Therapeutics" của nhà xuất bản Hội hóa học Tôn thất Anh, cho đến năm 2015, chưa có tin tức nào về việc các thành phần trong nọc độc bọ cạp xanh Cuba kháng ung thư được lên tiếng khoa học [9]. Và cho đến nay, vẫn chưa có phân tích nào đánh giá hình thức tác động lên tế bào ung thư của các nhân tố có hoạt tính chiết trong khoảng nọc độc bọ cạp xanh Cuba cũng như tiến hành phân lập xác định các yếu tố này.

Tìm hiểu năm 2013 của Díaz-García A và các cộng sự người Cuba đã bắt đầu bình chọn tác động của nọc độc tế bào bọ cạp xanh Cuba trên các dòng ung thư khác nhau ở trong phòng thí nghiệm. Kết quả cho thấy dịch chiết nọc độc bọ cạp xanh có độc tính đáng kể và lựa chọn lọc trên dòng tế bào ung thư biểu mô, khi mà đó không gây tác động lên dòng tế bào bình thường.

Các dòng tế bào ung thư được chứng minh mẫn cảm với nọc độc bọ cạp xanh Cuba bao gồm dòng tế bào ung thư phổi (A549, NCI-H292), dòng tế bào ung thư vú (MDA-MB-213, MDA-MB-468) và dòng tế bào ung thư cổ hủ tử cung (Hela). Nồng độ nọc độc bọ cạp xanh trong khoảng 0,1-0,75mg/ml có tính năng làm cho giảm tỷ trọng sinh tồn của các tế bào này xuống 50% [2].

Phân tích nói trên được xem là chứng cớ công nghệ trước tiên chứng minh tác động của nọc độc bọ cạp xanh Cuba đến kĩ năng sống sót của tế bào ung thư của đứa ở chừng mực trong phòng thí điểm, là tiền đề cho các phân tích về nọc độc bọ cạp xanh Cuba tác động đến tế bào ung thư tiếp theo trên người và động vật.

Tới năm 2017, hàng ngũ tìm hiểu này tiếp diễn đánh giá chi tiết hơn tác động của nọc độc bọ cạp xanh Cuba trên dòng tế bào ung thư vú bộ ba âm tính (MDA-MB-231). Kết quả cho thấy nọc độc bọ cạp xanh Cuba gây ức giễu cợt sự phát triển và điều hòa gien gây thúc đẩy chu trình tự chết tế bào ung thư vú [3].

Bọ cạp là một trong những động vật lâu đời nhất trên trái đất với hơn 450 triệu năm tiến hóa, gồm khoảng 1.750 loài không giống nhau.

Bọ cạp và nọc độc bọ cạp được dùng như một phép tắc y học cổ đại bí quyết đây hàng nghìn năm ở phổ biến nước như China, Ấn Độ và các nước châu Mỹ.

Trong y khoa cổ điển vietnam, bọ cạp được dùng nguyên con được gọi là toàn yết, chỉ sử dụng đuôi được gọi là yết vĩ, có thể được ngâm trong cồn dùng làm thuốc chữa đau cơ, xương rất hiệu quả, cũng có thể sắc thuốc để trị bệnh kinh giật, co húi, méo miệng, bán thân bất toại, uốn ván…[1].

Bọ cạp xanh Cuba (tên công nghệ Rhopalurus Junceus) là một loài sinh vật đặc hữu trong 36 loại bọ cạp khác biệt được sắm thấy trên các đảo Cuba, Cộng hòa Dominica và một phần Trung Mỹ. Nó được gọi là "bọ cạp xanh" do tông màu xanh khác biệt ở đuôi. Dường như, nó còn được gọi là "bọ cạp đỏ" vì có thân màu đỏ sẫm.

Thế nhưng cả nhì tìm hiểu nói trên đều mới chỉ là tìm hiểu trong phòng thử nghiệm, ít có giá trị lâm sàng, chưa thể đại quát sang người. Thêm một thông tin đọc thêm: cả nhì nghiên cứu đều được tiến hành tại trọng điểm tìm hiểu của công ty Labiofam (nơi đóng gói Vidatox đưa ra hoạt động mua bán).

Thời gian năm 2014, đã có một phân tích tổng quan hệ thống các nghiên cứu bình chọn về nọc độc của các loài bọ cạp khác nhau từ TQuốc, Ấn Độ và Châu Mỹ trên tài năng ức chế giễu tế bào ung thư. Vài yếu tố trong các loài bọ cạp này đã cho thấy có tài năng ức chế nhạo tế bào ung thư chừng in vitro, đương nhiên, bài tổng quan này không nhắc đến loài bọ cạp xanh Cuba (Rhopalurus Junceus).

Các nghiên cứu về nọc độc bọ cạp trong bài báo này cũng đều bắt đầu trong phòng thử nghiệm, chưa được thực hiện trên lâm sàng. Dường như đó, việc chiết xuất và xác định đặc tính, liều lượng của yếu tố có hoạt tính sinh học chống ung thư từ nọc độc các loại bọ cạp vẫn chưa được rõ ràng, còn là một thử thách lớn cho các nhà khoa học [5].

Năm 2017, Catia Giovannini và cộng sự, một nhóm nhà khoa học nghiên cứu chủ quyền người Ý, đã tiến hành nghiên cứu bình chọn chức năng của Vidatox 30CH của công ti Labiofam trên mô phỏng chuột bị gây ung thư tế bào gan [7]. Kết quả tìm hiểu cho thấy Vidatox không có tác dụng ngăn sự phát hành tế bào ung thư mà còn gây gia tăng tiến triển và lấn chiếm của khối u gan.

Gần nhất, vào bốn tuần 6/2018, Mohammadreza Moradi và cộng sự đã lên tiếng đánh giá tổng quan chuỗi hệ thống về tác dụng kháng ung thư của các loại nọc độc bọ cạp nói phổ biến [10]. Kết quả nhận được khá khiêm tốn khi chỉ có 53 tìm hiểu được công bố, trong đó có 40 phân tích trong phòng thí điểm, 13 phân tích trên động vật và chưa có nghiên cứu nào trên người.

Thần dược bán tới 5 triệu đồng/chai rất phổ biến ở Việt Nam có chữa khỏi ung thư không? - Ảnh 4.

Được chứng nhận là thuốc cung cấp, chưa đăng ký tại vietnam (nguồn ảnh: Internet)

Trong 53 nghiên cứu kể trên, chỉ có một nghiên cứu bình chọn nọc độc của loài bọ cạp xanh Cuba, chính là phân tích của hàng ngũ tác giả Díaz-García A, phòng phân tích và phát hành của công ti Labiofam đóng chai Vidatox.

Rõ ràng các nghiên cứu về nọc độc bọ cạp xanh Cuba rất ít, khác lạ chưa có thử nghiệm nào cho thấy hiệu quả kháng ung thư trên động vật hay người được công bố khoa học.

Đáng chú ý hơn cả, đã có một phân tích được báo cáo trên tin báo nhiều người biết đến Nature cho thấy sự có hại của Vidatox, vật phẩm từ nọc độc bọ cạp xanh Cuba, trên mô hình động vật bị gây ung thư gan. Trong khoảng phân tích này, rất quan trọng khuyến cáo bệnh nhân ung thư gan không nên sử dụng nọc độc bọ cạp xanh Cuba để hạn chế những biến cố có hại đáng nhớ tiếc.

Vậy Vidatox có ngăn phòng ngừa hay chữa khỏi ung thư hay không?

Đáng tiếc, các tìm hiểu nói trên mới chỉ truyền miệng hay đăng vận tải trên các trang web không chính thống. Chúng vẫn chưa được báo cáo trên bất kỳ tập san kỹ thuật quốc tế nào, cũng chưa có đội ngũ nghiên cứu độc lập nào khác xác minh, bởi vậy rất không dễ dàng bình chọn trị giá khoa học của chúng và kết quả phân tích có thể chỉ thu được từ việc phỏng vấn bệnh nhân.

Tương tự, bằng chứng khoa học chứng minh tính năng sinh học của vật phẩm Vidatox vẫn đang là một nghi vấn. Chính công ti Labiofam cũng đã khuyến cáo Vidatox chỉ được coi như thuốc điều trị cung cấp, không phải là liệu pháp nhân tố trị ung thư thực sự [11].

Tại vn, item này được đăng ký dưới dạng thực phẩm tác dụng với tên gọi Vidatox Plus. Theo Giấy phép số 5869-2016 /ATTP/Bộ Y tế, Vidatox Plus là chế giễu phẩm sinh học chứa 33% dung dịch cồn chứa nọc bọ cạp xanh Cuba có tên kỹ thuật là Rhopalurus junceus được quảng cáo có công dụng giảm đau, tăng sức đề kháng, ngăn dự phòng và hỗ trợ vấn đề trị ung thư, có giá gần sáu triệu tiền việt một chai, thường được dùng trong một bốn tuần.

Các vật phẩm Vidatox CH30 ở Cuba cũng được xách tay về Việt Nam, bán tràn lan trên internet hay tại các cổng bệnh viện với lăng xê "chữa khỏi ung thư" có mức giá ngả nghiêng trong khoảng 2 - 5 triệu tiền việt mỗi chai.

Nhưng, hiện nay, Vidatox CH30 vẫn chưa được Bộ Y tế vietnam cấp phép là thuốc, và nó không được lưu hành trong bệnh viện hay bán tại các nhà thuốc. Tuy nhiên trên thị trường thì không ít "thuốc Vidatox" giả.

Người bệnh ung thư chỉ nên tiếp cận với chế nhạo phẩm nọc độc bọ cạp xanh Cuba như một liệu pháp cung cấp, không nên đặt hoàn toàn kì vọng chữa khỏi ung thư theo như những quảng cáo không rõ căn nguyên trực tuyến và đặc biệt cần thận trọng khi tậu các loại vật phẩm này trong khoảng các nguồn không chính thống.

Thần dược bán tới 5 triệu đồng/chai rất phổ biến ở Việt Nam có chữa khỏi ung thư không? - Ảnh 5.

Thực phẩm chức năng vấn đề trị ung thư tại Cuba (bỏ ra cho dân Cuba) - Nguồn ảnh: Internet

Lời nhắn nhủ cho người tiêu xài

- Thận trọng với các sản phẩm được giới thiệu rộng rải là "thần dược", "hiệu quả thần kỳ", "chữa khỏi ung thư", "không có công dụng phụ", " được khoa học chứng minh" song không cung ứng tìm hiểu chứng minh rõ ràng…

- Cần tham khảo ý kiến các cán bộ y tế cáng đáng vấn đề trị trực tiếp.

- Cẩn trọng khi sắm các sản phẩm thuốc trực tuyến hoặc trong khoảng các nguồn nước ngoài không quen thuộc. Căn nguyên và cỗi nguồn các vật phẩm này không ai có thân xác minh được.

- Các vật phẩm tìm online, không rõ duyên cớ có thể là sản phẩm mạo, bất hợp pháp, yếu tố lấp lửng, không đáp ứng được hiệu quả, khác biệt có thể tác động tới sức khỏe người sử dụng.

- Hạn chế sắm các item thuốc trôi nổi không rõ duyên do.

Chịu bổn phận nội dung: Nguyễn Thị Uyên, ThS Dược, CTV Ruy băng tím

Cố vấn kỹ thuật: Nguyễn Hồng Vũ, TS (Viện tìm hiểu City of Hope, California, Hoa Kỳ)

Lê Anh Phương, TS (ĐH Quốc gia Singapore, Singapore)

(Các tác giả trên đều thuộc hàng ngũ Ruy băng tím).

Ruy Băng Tím là công ty phi lãi về phòng chống ung thư tại vn, được thành lập tham gia ngày 12/12/2015 với sự tham gia của các bác bỏ sĩ ung bướu, các nhà khoa học nghiên cứu về ung thư trong và ngoài nước. Ruy Băng Tím hy vọng xây đắp một website khoa học đáng tin cẩn, chuyên cung ứng tin tức đúng mực, trọn vẹn về ung thư. Các bài viết đều được các tác giả tra cứu kỹ càng trước khi viết, có dẫn nguồn hoàn toản để người đọc có thể tham khảo. Website: ruybangtim.com

Tài liệu xem thêm

1. Đỗ Tất Lợi (2005), Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, Nhà xuất bản Y học, pp. 964-965.

2. Diaz-Garcia A., Morier-Diaz L., et al. (2013), "In vitro anticancer effect of venom from Cuban scorpion Rhopalurus junceus against a panel of human cancer cell lines", J Venom Res, 4, pp. 5-12.

3. Diaz-Garcia A., Ruiz-Fuentes J. L., et al. (2017), "Rhopalurus junceus scorpion venom induces apoptosis in the triple negative human breast cancer cell line MDA-MB-231", J Venom Res, 8, pp. 9-13.

4. Diaz-Garcia A., Ruiz-Fuentes J. L., et al. (2015), "Enzymatic analysis of venom from Cuban scorpion Rhopalurus junceus", J Venom Res, 6, pp. 11-8.

5. Ding J., Chua P. J., et al. (2014), "Scorpion venoms as a potential source of novel cancer therapeutic compounds", Exp Biol Med (Maywood), 239(4), pp. 387-93.

6. Garcia-Gomez B. I., Coronas F. I., et al. (2011), "Biochemical and molecular characterization of the venom from the Cuban scorpion Rhopalurus junceus", Toxicon, 58(1), pp. 18-27.

7. Giovannini C., Baglioni M., et al. (2017), "Venom from Cuban Blue Scorpion has tumor activating effect in hepatocellular carcinoma", Sci Rep, 7, pp. 44685.

8. Giovannini C., Baglioni M., et al. (2017), "Corrigendum: Vidatox 30 CH has tumor activating effect in hepatocellular carcinoma", Sci Rep, 7, pp. 46920.

9. Glenn F.King (2015), Venoms to Drugs: Venom as a Source for the Development of Human Therapeutics, Royal Society of Chemistry, pp. 212.

10. Mohammadreza Moradi, Reza Solgi, et al. (2018), "Scorpion venom and its components as a new pharmaceutical approach to cancer treatment, A system review", International Journal of Pharmaceutical Sciences and Research, 9(7), pp. 23-28.

11. Rodrigo Gutierrez, Sarah Marsh (2018, 15/12/2018), "Worth the sting: Cuba's scorpion pain remedy", Retrieved, from https://www.reuters.com/article/us-health-cancer-cuba-scorpion/worth-the-sting-cubas-scorpion-pain-remedy-idUSKBN1OD2GH .

12. Rodriguez-Ravelo R., Coronas F. I., et al. (2013), "The Cuban scorpion Rhopalurus junceus (Scorpiones, Buthidae): component variations in venom samples collected in different geographical areas", J Venom Anim Toxins Incl Trop Dis, 19(1), pp. 13

Theo ThS Dược Nguyễn Thị Uyên

Trí thức trẻ


Xem thêm: dat xanh