Chân dung người tiếp bước Jack Ma lèo lái Alibaba: Đi lên từ kiểm toán viên, lạ mắt tiếng đến mức từng bị nhầm là viên chức tạp dịch nhưng tham vọng chẳng phải kém người thành lập

 Zhang muốn thiết kế 1 startup ở ngay bên trong gã đẩy đà thương nghiệp điện tử Alibaba. ngừng thi côngĐây sẽ là liên hiệp của siêu thị thực phẩm, nhà hàng và Áp dụng giao hàng, sử dụng robot và công nghiệp nhận mặt gương mặt để đẩy nhanh vận tốc giao hàng cũng như thanh toán.

Có tên Freshippo, dự án của Zhang có ý nghĩa cần thiết đối với mai sau của Alibaba, với 150 khu chợ trên khắp 17 thành phố ở Trung Quốc. Trong buổi chiều cuối tuần vừa qua, tại 1 cửa hàng ở Hàng Châu, những cỗ ván nhựa tự động đi lại khắp hành lang, thu thập hàng hóa để dịch vụ các đơn hàng trực tuyến. Những người giao hàng ở ngay gần đó, sẵn sàng tải hàng trong phạm vi bán kính 1,9 dặm chỉ trong 30 phút.

Ít người nhân thức tới hơn hẳn so với nhà sáng lập, Zhang (47 tuổi) sẽ là người kế nhiệm Jack Ma để chèo chống phi thuyền Alibaba sau khi ông nghỉ hưu chính thức. Trong khoảng bữa nay, ngoài chức phận CEO đã phụ trách trong khoảng năm 2015, tên của Zhang sẽ có thêm chức danh Chủ tịch Alibaba ở bên cạnh và biến thành người trước tiên ngoài Jack Ma cùng lúc nắm giữ cả 2 địa điểm.

Ngoài ra Ma là hero được cả nhân loại nhân thức tới với những bài phát biểu tràn ngập cảm hứng, Zhang là người ung dung hơn với giọng nói bé dại nhẹ và có chút xíu ngắc ngứ khi chuyện trò bằng tiếng Anh với các nhà đầu tư nước ngoài. Thậm chí ở TQuốc cũng ít người nhân thức tới Zhang. Có giai thoại kể rằng tại trụ sở của Alibaba, phụ huynh của 1 viên chức từng nhầm lẫn Zhang là viên chức tạp dịch.

Nhưng Zhang cũng quyết liệt không kém so với người tiền nhiệm. Ông cho rằng điểm lạ mắt của Alibaba nằm ở vị thế là tổ chức kinh doanh có sứ mệnh đem quả đât trực tuyến và offline gắn kết với nhau trong mọi lĩnh vực mà trước mắt là thực phẩm. Hàng chục sáng kiến mới của Zhang đang dẫn Alibaba tiến sâu tham gia các lĩnh vực mới mẻ gồm nguồn vốn, y tế, phim ảnh và âm nhạc. Khác lạ là ở Mỹ, nơi Alibaba niêm yết cổ lỗ phiếu, một vài nhà đầu tư tỏ ra lo lắng về tham vọng này. Dĩ nhiên Zhang quan niệm đó là vấn đề sống còn.

"Tất cả các mảng kinh doanh đều có vòng đời. Nếu như chúng ta không hủy bỏ những mảng đang sinh tồn, người khác sẽ làm cho việc đó. Cho nên tôi thà nhìn thấy chính những mảng kinh doanh mới của chúng tôi kết liễu những thứ cũ kỹ trong nội bộ", Zhang giải đáp phỏng vấn của Bloomberg ngay tại hội sở ở Hàng Châu.

Cửa hàng online đã giúp Alibaba trở thành công ty niêm yết lớn nhất Trung Quốc với giá trị vốn hóa vào khoảng 460 tỷ USD, nhưng trong những 04 tuần vừa qua đã có vài tín hiệu tiêu cực hình thành. Kinh tế TQuốc trùng xuống, khiến chi phí tiêu xài và ngân sách chi cho lăng xê bị tác động. Cổ lỗ phiếu Alibaba giảm giá. Và biểu tình ở Hồng Kông buộc Alibaba phải hoãn vụ IPO kỳ vọng mang đến 20 tỷ USD vốn mới.

Mitchell Green, chỉ huy của Lead Edge Capital, quỹ đang đầu cơ vào Alibaba, phản hồi "Zhang phải mua thấy những động lực phát triển doanh thu mới và cho nên ông đang gieo trồng tất cả hạt giống mới".

Xuất hiện và lớn lên ở Thượng Hải, Zhang theo nghiệp kế toán của cha bản thân khi theo học ngành Nguồn vốn tại ĐH Thượng Hải. Khi chập chững tham gia nghề, ông đã chứng kiến những doanh nghiệp tưởng như vững chãi cũng có thể biến mất gấp rút như thế nào. Ông đang đi phỏng vấn ứng tuyển tại Barings Bank khi 1 trader tấn công mất hơn 1 tỷ USD và làm cho định giễu cợt tài chính 233 năm tuổi khốn đốn. Sau đó Zhang biến thành kiểm toán tại chi nhánh China của Arthur Andersen và đang khiến cho việc tại đây khi Andersen phá sản vì có liên quan tới vụ bê bối chấn động Enron.

Zhang từng là CFO của công ti game Shanda Interactive ở thời điểm đây là tổ chức kinh doanh internet lớn nhất Trung Quốc. chậm tiến độ cũng là nơi Phó Chủ toạ Joseph Tsai – người có ảnh hưởng lớn thứ nhị của Alibaba, sau Jack Ma, mua thấy Zhang năm 2007.

Alibaba là nơi là Zhang đích thực nhìn thấy phiên bản thân mình. Khi ông mới vào Alibaba, website hot nhất của công ty là Taobao – chợ điện tử giống với eBay – đang thua lỗ và chứa chan hàng giả. "Tôi kinh ngạc khi nhìn vào công bố nguồn vốn. Doanh thu? Bằng 0. Quá phổ biến lỗ. Bảng cân đối kế toán thậm chí còn tồi tệ hơn", Zhang nói.

Bắt đầu trong khoảng năm 2008, Zhang đảm nhiệm phát hành Tmall, chợ điện tử giống với Amazon và hiện vẫn là mảng sinh lời phổ thông nhất. Để thu hút công ty đối tác, ông cung ứng những thông tin rất hữu dụng về đối tượng mua hàng: khách hàng nào đã tậu hàng, họ sống ở đâu và loại giới thiệu rộng rải nào sẽ thích hợp nhất. Doanh thu bùng nổ và Zhang thong thả hấp dẫn được các nhãn hàng thế giới như bột giặt Tide của P&G và mỹ phẩm SK-II đến Trung Quốc bán hàng trực tuyến. Ông cũng cho thấy Alibaba đích thực nghiêm túc với việc chống hàng giả bằng phương pháp lắp đặt ứng dụng phát hiện hàng giả và có hotline để thông báo vi phạm.

Năm 2009, Zhang và lực lượng của ông sản xuất Singles’ Day, ngày hội mua sắm được đơn vị vào ngày 11/11 hàng năm với thiếu gì mặt hàng hạ thấp giá sốc. Zhang đã dành phổ biến bốn tuần ăn năn thúc các doanh gia nhập cuộc vào sự kiện này. Doanh thu đạt 135 triệu USD ngay trong năm thứ 2 và tới năm thứ 5 đã tăng cao 5,8 tỷ USD. Năm ngoái con số đạt 31 tỷ đô la Mỹ, vượt xa số tiền thu về từ việc bán sản phẩm của ngày Black Friday ở Mỹ.

Những công trình như Freshippo là một phần trong kế hoạch mà Alibaba sáng sủa gọi là "bán từng cái kiểu mới". Ý nghĩ đó được thai nghén bởi CEO Hou Yi của Freshippo, người đang có yêu cầu tự kiến tạo công ty khi gặp gỡ Zhang năm 2014. Sau khi uống cafe cùng nhau, Zhang thuyết phục được Hou Yi gia nhập Alibaba và đầu tư cho anh 100 triệu đô la Mỹ để khởi đầu, không yêu cầu có lợi nhuận trong 2 năm đầu.

Freshippo ko phải là kiểu dự án chắc chắn sẽ chiến thắng. Trong ngành thực phẩm biên lãi quá mỏng và có nhiều địch thủ cạnh tranh gay gắt với tài chính dồi dào. Ele.me của Alibaba cũng đang đốt cả núi tiền trong trận chiến với Meituan. Wang Xing, nhà sáng lập của Meituan, trong 1 cuộc phỏng vấn hồi đầu năm nay đã nói rằng Alibaba sẽ không thể tiếp diễn khó khăn đến năm 2020. Zhang khẳng định yếu tố đó là sai, và Alibaba phấn đấu sẽ có được ít nhất 50% thị phần trong mảng giao đồ ăn để có được ưu thế trong các mảng có liên quan, chả hạn như phục vụ trả tiền điện tử.

Có nhẽ mở mang ở hoạt động mua bán nước ngoài là thách thức lớn nhất của Alibaba. Ma chắc chắn Alibaba sẽ sản xuất ít nhất người tình doanh thu là trong khoảng thị trường bên ngoài đại lục, một tiêu chí mà Zhang cũng sẽ theo đuổi. Tuy nhiên những con số đang ở phương pháp khá xa mục tiêu. Alibaba đã rót 4 tỷ đô la Mỹ tham gia Lazada để mở rộng hoạt động ở Đông Nam Á nhưng vẫn đang chạm chán gian nan ở những hoạt động mua bán chủ đạo ví dụ như Indonesia. Hồi 04 tuần 3 Lazada đã có CEO thứ ba chỉ trong 9 04 tuần.

Mặc dầu nhu cầu tiêu dùng ở Trung Quốc vẫn rất lớn và giá trị vốn hóa của Alibaba tăng cao, duy trì là việc ngày một không dễ dàng. Cũ rích phiếu Alibaba đã tăng hơn gấp 3 kể trong khoảng thời gian Zhang lên khiến CEO (04 tuần 9/2015) tính đến bốn tuần 6 năm rồi nhưng đến nay đã giảm 15%.

Những ý định mới cũng làm cho Zhang kiệt lực. Kể cả xét theo tiêu chuẩn làm việc 996 hà khắc tầm thường trong lĩnh vực công nghiệp TQuốc (khiến cho từ 9h sáng tới 9h tối, 6 ngày trong tuần), lịch làm cho việc của ông còn khủng khiếp hơn thế. Không chỉ phải đối đầu với địch thủ, Zhang còn chịu áp lực quá lớn từ những ký ức về Jack Ma khi là người kế nhiệm vị Chủ toạ huyền thoại.

Thu Hương

Theo Trí thức trẻ/Bloomberg


Tham khảo thêm: bat dong san