Yếu tố khác biệt của điếu văn Tổng bí thư Lê Duẩn đọc tại lễ truy điệu Bác bỏ Hồ

Điếu văn chứa đựng tình cảm, tinh hoa trí óc của các chỉ đạo: Lê Duẩn, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Hoàng Tùng… và ông Đống Ngạc dành cho Người.

Ngày 2/9/1969, Chủ toạ Hồ Chí Minh chết thật sau một cơn đau tim chợt ngột. Trong một buổi họp bàn đơn vị tang lễ Người, Bộ Chính trị đã giao cho vài cán bộ chuẩn bị dự thảo điếu văn.

Theo tinh thần cuộc họp, lễ tang Chủ toạ Hồ Chí Minh được doanh nghiệp với lễ nghi trang trọng nhất, bắt đầu quốc tang trong 7 ngày (4 -10/9/1969).

Lễ viếng bắt đầu trong khoảng sáng ngày 6/9 tại hội trường Ba Đình, lễ truy hỏi điệu được công ty trang trọng tham gia ngày 9/9 tại quảng trường Ba Đình - nơi Chủ toạ Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn khai xuất hiện nước vn Dân chủ Cộng hòa năm 1945.

Điều đặc biệt của điếu văn Tổng bí thư Lê Duẩn đọc tại lễ truy điệu Bác Hồ
Tổng bí thư Lê Duẩn đọc điếu văn tại lễ tróc nã điệu Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 9/9/1969. Ảnh tư liệu

Các bằng hữu cố gắng viết xong trong đêm nay

Viết điếu văn là việc cần thiết nhất trong các khâu sẵn sàng tang lễ. Các cán bộ chịu nghĩa vụ biên soạn thảo đã lập cập gửi văn bạn dạng cho từng ủy viên Bộ Chính trị để xin ý kiến tham gia ngày 5/9/1969 và sáng 6/9/1969.

Chiều tối 6/9/1969, Bí thư thứ nhất BCH TƯ (một cách thức gọi khác chức danh Tổng bí thư) Lê Duẩn chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị tiếp tục bàn về doanh nghiệp lễ truy tìm điệu và thông qua bản điếu văn dự thảo.

Hơn 21h, cuộc họp trợ thì dừng, bạn dạng dự thảo điếu văn chưa chuẩn y được, Bộ Chính trị giao cho Tổng bí thư Lê Duẩn sẵn sàng một văn bạn dạng khác.

Trở về nhà riêng, Tổng bí thơ Lê Duẩn chạm mặt tổ thư ký, trao cho bạn bè bản Chúc thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhì phiên bản dự thảo điếu văn và nói: "Bộ Chính trị chưa duyệt nhì bản dự thảo này, các bằng hữu đọc thật kỹ Chúc thư và dự thảo điếu văn rồi giúp tôi biên soạn thảo bản  khác, lễ tróc nã điệu ấn định tham gia ngày 9/9, các bạn bè nỗ lực viết ngừng trong đêm nay để mai sau Bộ Chính trị họp tiếp, thời gian còn lại không phổ biến".

Ông Đống Ngạc (thư ký của Tổng bí thư Lê Duẩn) và ông Đậu Ngọc Xuân (chuyên viên tìm hiểu của Văn phòng Tổng bí thư) được trao nhiệm vụ viết điếu văn. Tổng bí thư Lê Duẩn nói rõ những xác định phương hướng cơ bản, những trở ngại lớn mà điếu văn cần dồn vào một chỗ làm cho nổi bật.

Về chế độ, phương pháp viết, Tổng bí thơ dặn: Không rập theo lối viết văn điếu, lâm ly, bi đát tầm thường, tránh câu chữ sáo mòn, lời văn cần giản dị, trong sạch mà long trọng, súc tích, lắng đọng, có sức truyền cảm, dễ đi tham gia lòng người…

Theo những xác định phương hướng, yêu cầu đề ra, trước khi viết điếu văn, hai ông đọc kỹ lại phiên bản Di chúc của Chủ toạ Hồ Chí Minh, nhị phiên bản dự thảo điếu văn và điếu văn của Ăng-ghen đọc trước phần tuyển mộ Các Mác, điếu văn Stalin đọc vĩnh biệt Lênin, điếu văn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc trong lễ vĩnh biệt cụ Hồ Tùng Mậu - một chiến sĩ cách mạng lão thành.

Nhì giờ sau khi kiếm được nhiệm vụ trôi qua (từ 22- 24h) hai ông vẫn chưa viết được dòng nào. Tới hơn 1h sáng, ông Đống Ngạc mới đặt bút viết dòng trước tiên. Còn ông Đậu Ngọc Xuân đột nhiên bị cảm mạo không thể gắng sức được.

Ông Đống Ngạc kể lại: "Thu xếp cho ông Xuân an dưỡng xong, quay lại bàn viết, ông xác định phải vượt lên chính mình, đúng như lời Chưng “mỗi người khiến việc bằng nhì” thay bạn và lời của bạn bè Tổng bí thơ: biến đau thương thành hành động cụ thể. Ông cầm bút viết câu trước tiên: “Hồ Chủ tịch nâng niu của chúng ta không còn nữa...”.

Sức nghĩ sáng ra. Ngòi bút trong tay như có trớn, ông Đống Ngạc viết một mạch về nỗi đau mất Bác, về Chưng: “Dân tộc ta, quần chúng ta, non sông non sông ta đã hình thành Hồ Chủ toạ, vị anh hùng dân tộc lớn lao, và chính Người đã làm cho ranh con cho dân tộc ta, quần chúng. # ta, nước nhà quốc gia ta...”.

Cứ đà đó, tự tín, phấn khởi ông viết tiếp theo dàn bài. Tới phần ba nói về những quan điểm lớn trong tư tưởng Hồ Chí Minh và nhiệm vụ của những người còn sống hôm nay và tương lai, ông dừng tay suy ngẫm sâu hơn nữa, đối chiếu với những dòng ghi vội trong sổ tay lời dặn của Tổng bí thơ Lê Duẩn và tìm cách thức biểu đạt, biểu hiện sao cho thật gọn gàng, súc tích, gây được ấn tượng mạnh khỏe.

Ông đọc lại bài điếu tróc nã điệu V.Lênin có dạng thức lời thề, liền bắt lấy ý tưởng đó, thực tế hoá bằng cách thức lặp lại những điệp khúc để khắc sâu tham gia lòng người: "Vĩnh biệt Người, chúng ta thề... đáp lại là hàng vạn cánh tay giơ cao: Xin thề! Xin thề! Xin thề!".

5 lời thề danh dự của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta trước anh linh của Chủ toạ Hồ Chí Minh là 5 phần nội dung mấu chốt của điếu văn.

Phần cuối nêu bật 2 di sản quý báu mà Bác bỏ Hồ để lại trong kỷ nghuyên Hồ Chí Minh, thời đại vinh quang nhất của lịch sử dân tộc, đó là: Độc lập - Tự do và Chủ nghĩa phường hội ở Việt Nam.

Ông Đống Ngạc viết liền một mạch đến khoảng 5h sáng ngày 7/9/1969 mới tạm xong xuôi bài viết. Khi ông vừa đặt dấu chấm than hoàn thành dòng cuối thì Tổng bí thơ Lê Duẩn buộc phải được xem.

Từng lời, từng chữ làm rung động trái tim

Theo Tổng bí thơ Lê Duẩn, cứ để bài viết như thế đem cho đánh máy, gửi các đồng minh trong Bộ Chính trị, Ban Bí thư xem lại và góp ý trong buổi sáng họp hôm đó sửa luôn thể.

8h sáng 7/9, Bộ Chính trị và Ban Bí thư họp tầm thường để tiếp tục để ý chỉnh sửa và thông qua phiên bản điếu văn. Các ủy viên Bộ Chính trị cho thêm rộng rãi ý, bằng vận lại các phần cho hợp lý, nghiêm ngặt, sửa lại phổ biến trong khoảng chính xác, trong sạch, khúc chiết…

Khoảng 11h, bản điếu văn được Bộ Chính trị hài lòng về cơ bản, ôngTố Hữu, ông Hoàng Tùng - ủy viên BCH TƯ Đảng cùng hai ông Đậu Ngọc Xuân và Đống Ngạc tổng hợp các quan điểm đóng góp để hoàn chỉnh.

13h ngày 7/9/1969, việc tu bổ bản điếu văn mới tạm thời ổn. Đây là lần biên tập lớn, công huân nhất. Phải qua 4,5 lần sửa chữa, chỉnh lý nữa trên cơ sở ý kiến của các lãnh đạo trong Bộ Chính trị: Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp…

Đến khoảng 20h ngày 7/9/1969, bản điếu văn mới được hoàn thiện. Tổng bí thư Lê Duẩn ký tắt cho đánh máy, chuyển sang Ban Đối Ngoại dịch ra 5 thứ tiếng Nga, Anh, Pháp, TQuốc, Tây Ban Nha.

Ông Đống Ngạc nhận xét, giả dụ so bản điếu văn đọc trong lễ truy nã điệu Chủ toạ Hồ Chí Minh với bản viết rạng sáng 7/91969 thì “bạn dạng điếu văn đã có rộng rãi trong khoảng ngữ xác thực, rộng rãi đoạn, ý cần thiết thâm thúy và ý tứ nhuần nhuyễn hơn”.

Phiên bản điếu văn của BCH TƯ Đảng đọc trong lễ truy hỏi điệu Chủ toạ Hồ Chí Minh thực thụ là một văn kiện lịch sử đặc biệt quý giá, một áng văn hào hùng, xúc động, chứa đựng tình cảm, nhiệt huyết, tinh hoa trí tuệ của các chỉ huy: Lê Duẩn, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Hoàng Tùng… và ông Đống Ngạc bỏ ra cho Người.

Kể từ ngày 9/9/1969, bạn dạng điếu văn của BCH TƯ Đảng đọc trong lễ truy vấn điệu Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn sống mãi với thời điểm. Từng lời, từng chữ trong văn kiện lịch sử đó vẫn làm cho rung động trái tim, tâm hồn dân chúng vn và đồng đội nhân loại.

...Trước anh linh của Hồ Chủ toạ, chúng ta nguyện suốt đời chung thủy với Người, đem hết tâm hồn và nghị lực, liên kết thành một khối sắt thép, quyết tâm quên bản thân, quyết làm cho tròn bổn phận cừ khôi vì độc lập, tự do của Nước nhà, vì êm ấm của quần chúng ta và góp phần xứng đáng tham gia tương lai cách mạng của quần chúng. # trái đất.

Hồ Chủ toạ đã tạ thế! Nhưng Người luôn luôn hướng dẫn chúng ta. Chúng ta vẫn cảm thấy có Người luôn luôn bên cạnh. Bởi vì chúng ta vẫn đi theo đoạn đường của Người, tiếp diễn tương lai vĩ đại của Người. Bởi vì Người vẫn sống mãi với non sông tổ quốc, tiếng tăm và hình ảnh của Người càng ngày càng khắc sâu trong trái tim, khối óc của mỗi chúng ta”.

Bức điện mật khi Bác Hồ qua đời trong ký ức nguyên Phó Thủ tướng

Bức điện mật khi Bác bỏ Hồ tắt thở trong ký ức nguyên Phó Thủ tướng

 Tôi không bao giờ quên tâm cảnh bàng hoàng vào buổi tối 2/9/1969 khi cầm trên tay bức điện mật từ trong nước báo tin dữ.

Trương Xuân Mai (cán bộ Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh, Phủ Chủ tịch)


Xem thêm: gia nha dat