Nỗi trăn trở của người thiếu phụ trong căn nhà toàn gỗ quý ở Bình Dương

Nhà cũ rích Trằn Công Vàng

Phải chuyển di đa dạng lần và hỏi nhiều người, chúng tôi mới đến được nhà chị Trần Ánh Tuyết. Căn nhà đất số 21 Ngô Tùng Châu (P. Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, Bình Dương) nằm khuất sau những gian hàng trong chợ Thủ. Lách qua một khoảng hẹp, chúng tôi vào được bên trong. Tấm biển công nhận di tích lừng lững ở trước mắt chúng tôi. Trên tấm biển ghi rõ đây là nhà cũ rích của ông Nai lưng Công Quà.

Chị Tuyết, 50 tuổi, con gái của ông Trằn Công Quà và cũng là người thừa hưởng căn nhà này sau khi ông chết thật, tiếp chúng tôi tại phòng khách.

Nỗi trăn trở của người đàn bà trong căn nhà toàn gỗ quý ở Bình Dương - Ảnh 1.
Phía ngoài nhà cổ È Công Tiến thưởng.

Trời bên ngoài chuyển mưa. Chị nói với chúng tôi, rộng rãi năm trước, thời gian 2005, nhà xuống cấp hiểm nguy. Cứ mỗi lần mưa, nước ngập rất sâu. Duyên do là do rác ở chợ, những nhà cửa xây dựng bao quanh xả thải làm cho nước không thoát được. Cũng may, nhà được xây đắp toàn gỗ quý, chịu được nước nên sau khi làm mới hoàn thành vẫn không có thiệt hại nào đáng kể.

Chị cho nhân thức, chị là cháu đời thứ 5 thuộc hệ phái ông Trằn Văn Long. Ngôi nhà này được ông Long xây đắp tham gia năm 1889 tới năm 1892 mới ngừng trên diện tích 1333 m2. Trải qua phổ biến đời, người thu nạp sau đó là thân phụ chị, bác bỏ sĩ Nha khoa È cổ Công Vàng.

Nỗi trăn trở của người đàn bà trong căn nhà toàn gỗ quý ở Bình Dương - Ảnh 2.
Bia công nhận di tích.

Bác sĩ Tiến thưởng ra trường Y học tại Pháp, đã giảng dạy tại Đại học Y khoa Sài Gòn trong khoảng năm 1967 tới 1974. Ông mất năm 1999. Trước khi mất 2 năm, ông đã giao cục bộ cơ ngơi của ngôi nhà cho chị quản lý.

Ngôi nhà được xây dựng theo hình chữ Đinh. Nhà làm cho bằng các loại gỗ quý, chạm khắc tinh vi.

Nỗi trăn trở của người đàn bà trong căn nhà toàn gỗ quý ở Bình Dương - Ảnh 3.

Chạm trổ lao động.


Nhìn vào ngôi nhà, chúng tôi ghi nhận phía bên trong trong nhà được trang trí theo đẳng cấp cổ truyền của người Việt. Từ chân cột tới mái nhà, từ các tủ thờ tới những bức hoành phi liễn đối gần như đều được chạm trổ khôn xiết công sức.

Có được những khéo léo đó là nhờ sự liên hiệp của nghệ hiền lành Huế tham gia và những người thợ ở Bình Dương. Sự hòa hợp đã cho ra đời ba ngôi nhà cũ kĩ tại đất Thủ Dầu Một, trong đó có ngôi nhà của ông Nai lưng Công Quà.

Hiện nay cả 3 ngôi nhà cổ hủ ở trên hè phố Thủ Dầu Một hầu như còn nguyên lành. Những đồ vật trong nhà cũng không bị thất thoát.

Nỗi trăn trở của người đàn bà trong căn nhà toàn gỗ quý ở Bình Dương - Ảnh 4.
Gian bến xe.
Nỗi trăn trở của người đàn bà trong căn nhà toàn gỗ quý ở Bình Dương - Ảnh 5.

Bàn giấy ông Quà. Chân dung ông ở giữa.


Nỗi trằn trọc của người thừa kế

Chị Tuyết nói, dòng tộc Trằn có đầy đủ 3 ngôi nhà cũ rích và một nghĩa trang gia tộc. 2 trong 3 nhà đã được thừa nhận di tích. Còn lại nhà của ông Miên (thị trấn Tề) và nghĩa địa chưa được công nhận vì phổ quát lý do.

Tha ma hiện thời đã xuống cấp nặng. Nhiều sự tu chỉnh bên trong không thích hợp với hiện trạng đã khiến cho giảm đi vẻ nghiêm túc.

Nỗi trăn trở của người đàn bà trong căn nhà toàn gỗ quý ở Bình Dương - Ảnh 6.

Cổng nghĩa địa gia tộc đổ nát.


Nỗi trăn trở của người đàn bà trong căn nhà toàn gỗ quý ở Bình Dương - Ảnh 7.

Tường thành xiêu vẹo vẹo.


Chị Tuyết cho biết, tha ma do 3 đồng đội họ È cổ gồm ông Miên, ông Long và ông Lân góp lại sắm miếng đất lập nên và ủy quyền ông Lân để mắt. Năm 1886, mẹ của 3 ông là người trước tiên được an táng tại nghĩa trang này. Với tình trạng xuống cấp ở nghĩa địa hiện nay, chị ước muốn chính quyền phối phù hợp cùng với gia tộc để sửa chữa lại.

Nỗi trăn trở của người đàn bà trong căn nhà toàn gỗ quý ở Bình Dương - Ảnh 8.

Tượng Phật trong nhà ông Vàng.


Quay về câu chuyện của căn nhà cổ, chị Tuyết cho nhân thức, cả 3 ngôi nhà cổ hủ đều có phần trang trí phía bên trong phú quý và đa dạng. Riêng về xây đắp, vào thời gian ấy chưa có những công cụ, máy móc nên hầu hết đều thi hành bằng tay. Cả 3 nhà đều không dùng mộng ghép nên không cần tới đinh, kiên cố và rất vững vàng.

Lúc nhận nhà, chị mới 20 tuổi nên chưa có ý niệm gì thâm thúy về việc bảo quản giữ gìn căn nhà. Khi phụ thân bệnh, chị phải ở nhà chăm nom, có thời cơ tiếp xúc đồng đội, gắn kết với dòng họ, chị mới được hướng dẫn cho thấy giá trị của ngôi nhà.

Thật vậy, ngoài trị giá kiến trúc nghệ thuật bí quyết bài trí bên trong biểu hiện đề cao thờ cúng tiên nhân. Lối trang hoàng phía bên trong các liễn đối hoành phi bằng chữ Hán mang đậm triết lý Đạo nho thể hiện tinh thần đạo đức, lễ nghĩa truyền thống của dân tộc.

Từ biệt chị Tuyết, chúng tôi ra về vẫn còn văng vẳng bên tai câu nói của chị: 'Nhà mình mình phải quý, phải để mắt. Có thể đây cũng là cái duyên với nhà cổ hủ mà tôi hên có được'.

Theo Nai lưng Chánh Nghĩa

Vietnamnet


Tham khảo thêm: bds