Trục đường băng nứt vỡ lẽ, sân bay hết chỗ... tranh nhau để được bay

 Cơ sở vật chất quá vận tải, cạn slot, thiếu nhân lực hàng không,... vậy nhưng hàng loạt hãng hàng không mới vẫn xếp hàng chờ được cấp phép bay chứng tỏ sức hấp dẫn của hoạt động mua bán hàng không. 

Dĩ nhiên, hiện chỉ Vn Airlines và Vietjet là lãi lớn, các hãng khác đều lỗ. Nhìn sang Thái Lan, cả 8 hãng bay thương mại của quốc gia này cũng đang lỗ nặng. Các “tân binh” liệu có chỗ chen chân và liệu có “sống nổi”?

Nguy cơ đóng cửa trục đường băng

Tuyến đường băng tại các sân bay lớn như Nội Bài, Tân Sơn Nhất hư hỏng nặng tiềm ẩn phổ quát nguy cơ gây mất an ninh bay, thậm chí phải dừng khai thác bất kỳ thời điểm nào - lời cảnh báo của chỉ huy Hoa phượng đỏ hàng không quốc tế Nội Bài vẫn còn nguyên khi các đường băng đó vẫn chưa được tu bổ.

Những vết hằn vệt bánh phi cơ, vết nứt dọc tim kiểu rạn chân chim, bê tông bị lún và “vênh” nhau,... hai đường cất, hạ cánh 11L/29R và 11R/29L thuộc phi trường Nội Bài hư hỏng nặng. Lãnh đạo Cảng hàng không quốc tế Nội Bài lý giải là do khai thác quá chuyên chở. Có thời điểm một giờ mà 42 chuyến bay cất/hạ cánh, vượt quá năng lực khai thác (37 chuyến. Sản lượng bay bình quân tăng 11%/năm. Chưa kể, máy bay to, vận tải trọng lớn như A350-900, B787-9, B787-10 ngày một rộng rãi làm cho đường băng phải oằn bản thân gánh đỡ.

Đường băng nứt vỡ, sân bay hết chỗ... tranh nhau để được bay
Đường băng sân bay Nội Bài xuống cấp nguy hiểm, nạt dọa an ninh bay

Không chỉ các con phố băng phi trường Nội Bài mà tuyến phố băng 07L/25R, các con phố lăn W4, W6 Tân Sơn Nhất cũng tới lúc phải đại tu toàn cục phần móng vì chất lượng đang xuống cấp nặng năn nỉ.

Việc kiến nghị tu bổ các trục đường băng tại trường bay Nội Bài và Tân Sơn Nhất được đưa ra cách thức đây 2 năm, từ 2017, nhưng tới nay vẫn bất động.

Tổng công ty Hoa phượng đỏ hàng không Việt Nam (ACV) ước lượng, kinh phí sửa chữa tuyến đường băng hỏng nhị phi trường trên khoảng 3.511 tỷ đồng. Song, do vướng “cơ chế” vốn, ACV không thể có kế hoạch tu bổ, cải tạo diện tích lớn mà chỉ sửa chữa nhiều lần để duy trì hoạt động khai thác con đường băng, con đường lăn theo nguyên lý hỏng đâu sửa đó.

Trong khi đó, việc xây đắp nhà ga T3 được hy vọng góp phần nâng công suất sân bay Tân Sơn Nhất lên 50 triệu hành khách/năm vào năm 2025. Tổng mức đầu tư dự án khoảng 11.430 tỷ đồng, do ACV khai triển bằng tài chính tự có. Ví như giấy má suôn sẻ, khai triển ngay, thời gian kết thúc nhà ga T3 cũng mất 3 năm. Song, trên thực tại, dự án chưa biết khi nào khởi công do giấy má kéo dài. Khác lạ là việc xử lý quỹ đất 16,37ha của Bộ Quốc phòng, đợi tới khi trả về địa phương rồi địa phương bàn giao cho ACV là một giai đoạn chưa hứa trước.

Hơn nữa, trong 7 công trình giải cứu kẹt xe cho Tân Sơn Nhất, đến nay mới đưa tham gia hoạt động được 3, còn 4 vẫn án binh bất động do thuyệt vọng khâu phóng thích mặt bằng.

Dự án trường bay quốc tế Long Thành được khai triển nhằm để giảm chuyên chở cho trường bay Tân Sơn Nhất, dự kiến đưa vào khai thác quá trình 2023-2025. Ông Lại Xuân Thanh, Chủ tịch HĐQT ACV, cho hay, tổng tổ chức kinh doanh đã lo khoảng 37.000 tỷ đồng tính tới 31/12/2018. Nếu như tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội duyệt y và cuối năm nay được Chính phủ phê duyệt y, đầu năm 2021 có thể khởi công dự án.

Đường băng nứt vỡ, sân bay hết chỗ... tranh nhau để được bay
Mùa cao điểm, trường bay Tân Sơn Nhất ken chật khách (ảnh báo Liên lạc)

Trên thực tế, tổng mức đầu tư thời kỳ 1 dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành là 111.689 tỷ đồng (tương đương 4,77 tỷ USD), dự kiến ACV sẽ phải đi mượn khoảng 2,62 tỷ đô la Mỹ. Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đang run sợ về kỹ năng vận động một lượng vốn "khủng" cho công trình này, ví như được Chính phủ bảo lãnh lại khiến tăng gánh nặng nợ công. Chưa kể, vẫn còn quan điểm cho rằng thay vì chỉ định thầu, nên đấu thầu dự án để lôi cuốn tài chính tư nhân.

Với tình hình hiện giờ, liệu 2021 dự án trường bay Long Thành có được khởi công như ý tưởnrg của ACV? Nếu như bị chậm rì rì trễ, chưa kể những không may nảy sinh trong quá trình thiết kế, liệu có kịp tiến độ để trường bay Long Thành tròn vai góp phần bớt nóng quá vận chuyển cho trường bay Tân Sơn Nhất?

vietnam đang khai thác 22 phi trường, gồm 9 trường bay quốc tế và 13 sân bay trong nước. Tổng công suất chuỗi hệ thống trường bay là 90,4 triệu hành khách, nhưng lượng khách thông qua lên đến 103,4 triệu người năm 2018. Gánh thêm 13 triệu hành khách mỗi năm, chưa kể lượng khách năm sau thường cao hơn năm trước, đang là sức ép đè nặng lên hệ thống phi trường vốn đã quá chuyển vận, nhất là với Tân Sơn Nhất, Cam Ranh con, Đà Nẵng,...

Chật và tắc vẫn khiêu vũ vào chen chân

Theo Cục Hàng không vietnam, giai đoạn 2014-2018, hoạt động mua bán hàng không vietnam tăng trưởng cao, luôn ở mức hai con số, liên tục với mức làng nhàng là trên 20% về hành khách và 13,2% về hàng hóa. Dự báo, lượng vận chuyển của các hãng hàng không nội địa đạt 60 triệu khách năm 2020 và 96 triệu khách vào năm 2025.

Bên cạnh cơ sở hàng không còn chưa được cải thiện, số slot bay (giờ cất và hạ cánh của các chuyến bay) lại có hạn, hàng loạt hãng hàng không mới như Vietravel Airlines, Vinpearl Airlines hay Kite Air nhất loạt tham gia cuộc chơi nghìn tỷ, khiến cơ quan điều hành thất vọng trong việc phân phối slot.

Số liệu Cục Hàng không gửi Bộ Giao thông Vận chuyển vận cho thấy, quỹ slot bay tại vn đang thiếu trầm trọng. Theo cách thức phân bổ slot lịch bay mùa đông 2019/2020 của tổ chức này, tính ra, ý định của các hãng đang vượt số lượng slot còn lại nhàng nhàng 270 slot/ngày.

Đường băng nứt vỡ, sân bay hết chỗ... tranh nhau để được bay
Xếp hàng chờ bay là chuyện thường thấy tại trường bay Nội Bài

Chính cho nên, trong văn phiên bản giải đáp các hãng hàng không mới đang chờ xin cấp phép bay, Cục Hàng không vn đều khuyến cáo về kỹ năng quá chuyển vận tại các sân bay hot như Tân Sơn Nhất, Nội Bài, nhất là việc cạn slot bay.

Chẳng hạn, Dự án thiết kế Vietravel Airlines, Cục Hàng không Việt Nam chú ý với mô phỏng khai thác thuê chuyến, Vietravel sẽ không dễ dàng có được slot tại trường bay Tân Sơn Nhất, Nội Bài, Cam Tinh ma, Đà Nẵng... vì mới nhập cuộc thị trường, không thể có slot lịch sử.

Chi tiết, trước tình trạng qua vận chuyển tại Tân Sơn Nhất, các hãng hàng không đã sử dụng hết các địa điểm đỗ máy bay qua đêm, giờ hạ cất cánh tại các sườn giờ trong ngày. Phi trường Nội Bài thì vẫn còn vị trí đỗ tàu bay qua đêm và còn slot song nguồn tài nguyên này sẽ mau lẹ hết sạch trước sự gia tăng về khai thác của các hãng hàng không.

Hay với Công trình thiết kế hãng hàng không Cánh Diều (Kite Air), mặc dầu trong chiến lược hãng đã né hai đầu trường bay lớn, nhưng từ năm khai thác thứ 3 sẽ mở rộng khai thác các các con phố bay trong khoảng Tân Sơn Nhất, Nội Bài. Cục Hàng không vietnam khuyến cáo chiến lược này chỉ khả thi khi các công trình mở rộng và xây mới nhà ga hành khách tại 2 phi trường này được triển khai, cùng lúc sân bay Long Thành được đưa vào khai thác theo đúng tiến độ từ 2023-2025.

Còn Vinpearl Air cũng được đòi hỏi bổ sung chiến lược đỗ máy bay đến 2025 khi sân bay Tân Sơn Nhất không còn chỗ đỗ và slot trong khoảng năm 2022.

Chưa kể, trong cuộc đua về đội bay và các con phố bay mới, các hãng bay vẫn ráo riết lên ý tưởnrg tìm thêm phi cơ để phục vụ nhu cầu sản xuất nóng. Việt Nam Airlines, lần trước tiên trong lịch sử nâng đội máy bay đang khai thác lên con số 100 chiếc tham gia 22/10 cách đây không lâu. Từ nay đến 2023, Vietjet Air sẽ kiếm được bàn giao 100 máy bay mới từ Boeing và Airbus. Bamboo Airways, trong khoảng 10 phi cơ ban đầu dự kiến sẽ nâng lên 30 chiếc vào năm đến.

Trước sự hấp dẫn của hoạt động mua bán hàng không, phổ biến “ông lớn” nghìn tỷ không muốn đứng ngoài cuộc chơi. Hành khách sẽ được lợi nhờ có thêm rộng rãi sự chọn lựa. Tuy nhiên, các chuyên gia hàng không nghĩ rằng, cùng một lúc các hãng mới dập dồn xây dựng thương hiệu và diện tích đội tàu tăng nóng trong bối cảnh hạ tầng sân bay quá chuyển vận khiến cho đang đặt ra phổ thông thử thách với cơ quan điều hành. Đặc biệt là việc ồ ạt cấp phép ra đời hãng hàng không mới sẽ tạo cạnh tranh không lành mạnh giữa các hãng hàng không và đe dọa nguy cơ an toàn bay.

Bài học hàng không Thái Lan vẫn còn nguyên giá trị. Từ 41 hãng hàng không năm 2015, nay đã có 16 hãng bị giải thể. 8 hãng bay thương mại đều lỗ trong 6 tháng đầu năm nay. Ở Việt Nam, dù có nhiều lợi thế và buôn bán phân khúc giá rẻ nhưng các hãng lâu năm như Jetstar Pacific từng lỗ hàng ngàn tỷ cho đến các hãng mới như Bamboo, Hải Âu đều đang chịu lỗ.

Ngọc Hà


Tham khảo thêm: dat xanh