Khách hàng nào phá vỡ bong bóng 2.000 tỷ đô la của Saudi Aramco?

Tại một cuộc họp ở Riyadh tham gia một buổi tối 04 tuần 10 nóng sốt, Achintya Mangla, một trong những chỉ đạo cấp cao nhất của JPMorgan Chase & Co., đã nói với Yasir Al-Rumayyan rằng chẳng có phương pháp nào để các nhà đầu tư quốc tế định giá Saudi Aramco ở mức 2.000 tỷ đô la Mỹ. Cuộc họp diễn ra chỉ một vài tuần trước khi tổ chức kinh doanh dầu hôi quốc doanh Ả rập Xê út chào sàn.

Yasir Al-Rumayyan, người có sự nghiệp thăng tiến hối hả trong khoảng chỉ huy một ngân hàng tầm trung ở Riyadh đến Chủ tịch tổ chức dầu hoả non sông Ả rập Xê út đã nổi đóa. Ông "bắn" một tràng những câu nói bằng cả tiếng Ả rập và tiếng Anh, gây sốc cho rộng rãi chỉ huy nhà băng xuất hiện trong buổi họp nhằm định giá tổ chức kinh doanh đầu mỏ Ả rập.

Có lẽ, vị chủ toạ Saudi Aramco đang vô cùng sợ hãi. Việc nói với Hoàng thái tử Mohammed bin Salman về việc công ty dầu hôi của Ả rập Xê út chẳng thể đạt định giá như kỳ vọng của người thừa hưởng ngai vàng là điều cực kỳ khó khăn. Nỗi lo ngại được nhân lên khi chỉ nhị năm trước, Thái tử Mohammed bin Salman từng giam cầm những người giàu nhất tổ quốc trong một khách sạn năm sao, vấn đề làm cả nhân loại chấn động.

Trong ba năm rưỡi kể từ khi Thái tử Mohammed bin Salman lần đầu tiên đề cập tới việc IPO cho Aramco, tổ chức kinh doanh dầu tây quốc doanh bơm 10% lượng dầu nhân loại, định giá 2.000 tỷ đô la Mỹ thực thụ biến thành rắc rối.

Hoàng thái tử Mohammed bin Salman, người đang quản lý mọi công tác hàng ngày ở Ả rập Xê út, trong khoảng lâu khăng khăng đòi định giá Saudi Aramco gấp đôi thị giá của những tổ chức vốn hóa cao nhất. Nhân tố này rõ ràng sẽ khó thu được cái gật đầu trong khoảng các chủ đầu tư trên toàn trái đất nhưng bất cứ người nào phản chưng vấn đề này đều bị gạt sang một bên, bao gồm cả Khalid Al-Falih, người bị cất chức Chủ tịch Aramco và Bộ trưởng Dầu hôi Ả rập Xê út.

Trò chuyện với giới chuyên gia sản vấn, nhân viên nhà băng, giám đốc điều hành, quan chức chính phủ và các thành viên hoàng tộc mà rộng rãi người đòi hỏi giấu tên, Bloomberg đã có một cái nhìn khá toàn cảnh về cú đổ vỡ bong bóng 2.000 tỷ USD của Saudi Aramco. Ngay cả việc tăng kịch è 10% trong phiên giao dịch trước tiên, tổ chức kinh doanh dầu mỏ quốc doanh Ả rập Xê út vẫn còn cách đích này đến hơn 100 tỷ đô la Mỹ.

Khi giới ngân hàng tham gia vào phiên IPO trong vai trò giải đáp, họ đã nói với Al-Rumayyan về cái mà ông ta muốn nghe: Thị giá 2.000 tỷ đô la Mỹ chẳng phải là điều phải lăn tăn. Ban sơ, phố Wall định giá Aramco tham gia khoảng 1.700 đến 2.400 tỷ đô la Mỹ.

Tất nhiên, khi thời gian chào sàn càng ngày càng đến gần, việc định giá cũng trở nên thiếu vững bền. Vào tháng 9 và đầu bốn tuần 10, các chuyên gia sản vấn của Aramco đi khắp thế giới một phương pháp không chính thức để ký hợp đồng với các nhà quản lý quỹ từ Boston đến London hay Tokyo. Ở mọi nơi, họ đều thu được câu trả lời rằng việc định giá Aramco là quá cao.

Thậm chí, tại Thụy Sĩ, nơi đang điều hành hàng nghìn tỷ đô la Mỹ của những người giàu nhất trái đất, quản lý quỹ Pictet & Cie. thậm chí còn định giá công ty dầu tây Ả rập Xê út chỉ là 800 tỷ USD, thấp hơn phổ thông so với hy vọng mà chỉ đạo Ả rập Xê út đưa ra.

Những thông tin này được thu thập lại. Theo các tài liệu tổng thích hợp, nhiều phần đều tin rằng Aramco chỉ có giá 1.200 tỷ USD. Vài bên cho rằng trị giá của công ty dầu hôi quốc doanh Ả rập Xê út có thể cao hơn nhưng cũng chỉ có thể chạm tới 1.500 đô la.

Nhân tố làm cho các chủ đầu tư định giá thấp Aramco là tỷ suất cổ lỗ tức. Ở giá 2.000 tỷ đô la Mỹ, Aramco sẽ trả cổ hủ tức cho cổ lỗ đông khoảng 4%, thấp hơn so mức mà Exxon Mobil Corp, Royal Dutch Shell Plc, Chevron Corp và các công ti dầu khí lớn khác phải trả.

Nhà đầu tư cần lợi suất cao hơn, điều yên cầu định giá thấp đi. Wellington Asset Management, công ti giữ vững 1.000 tỷ USD của nả, nói rằng họ cần tỷ suất cũ kĩ tức cần thiết phải tăng cao khoảng 7 – 8% thì mới có thể biến thương vụ IPO của Aramco trở thành thu hút.

Quay về cuộc họp buổi tối bốn tuần 10, công việc của Mangla là san sẻ những thông tin mà họ thu thập được. Phát biểu thay mặt các nhà băng được thuê, Mangla đã chính thức phá vỡ bong bóng giá trị 2.000 tỷ đô la Mỹ mà giới chức Ả rập Xê út kỳ vọng.

Karen Young, một chuyên gia về Trung Đông tại một viện phân tích ở Washington, nghĩ rằng, Ả rập Xê út luôn gặp mặt phải một vấn đề là quyết định được bên trên ra và áp xuống bên dưới thay vì tổng hợp từ phía dưới để rồi thượng tằng ra quyết định. "Có một văn hóa run sợ ở đó. Những người thông tỏ hay những nhà kỹ trị không cảm thấy dễ chịu khi báo cáo", Young thể hiện sự quan trọng.

Al-Rumayyan, 49 tuổi, là người chẳng có chút trải nghiệm nào về ngành nghề kĩ nghệ dầu mỏ và gas trước khi trở thành Chủ tịch Aramco. Trong cuộc gặp gỡ 04 tuần 10, Al-Rumayyan cảm thấy như bị làm phản bởi giới ngân hàng thị trấn Wall, những người nói với ông ta rằng việc định giá 2.000 đô la cho vụ mua bán IPO là khả thi. Sau cuối, Ả rập Xê út đứng trước chọn gian nan, tiến lên và hứng chịu việc mất mặt với nguy cơ Aramco bị định giá dưới 1.500 tỷ đô la hoặc trì hoãn thương vụ này, có nhẽ là mãi mãi.

Riyadh, vốn muốn khôi phục lại hình ảnh của vương quốc sau vụ giết hại nhà báo Jamal Khashoggi, đã chọn hình thức 3: Bỏ qua các chủ đầu tư nước ngoài và bán cũ kĩ phần Aramco tại quê nhà. Chính phủ sẽ gây sức ép cho các mái nhà phong phú ở Ả rập Xê út cũng như đưa một số bạn bè ở khu vực Trung Đông, bao gồm các quỹ do Các Tiểu vương quốc Ả rập Hợp nhất và Kuwait giữ vững, tham gia sắm cổ phiếu. Thậm chí, việc IPO còn được khắc phục với định giá công ty là 1,7 tỷ USD.

Dù chỉ là cái bóng của kết hoạch lúc đầu nhưng vụ mua bán IPO mới của Aramco vẫn là thắng lợi của Thái tử Salman. Thứ năm tuần trước, Aramco thông báo việc gây quỹ kỷ lục 25,6 tỷ đô la Mỹ, đánh bại thương vụ giá trị 25 tỷ USD của gã lớn tưởng thương mại điện tử China Alibaba. Định giá mới cũng xô đổ 1 kỷ lục tồn tại nhiều năm qua: Tổ chức kinh doanh trị giá nhất trái đất được giao dịch ở Riyadh chứ ko phải ở Mỹ.

Đối với phố Wall, vốn còn đang bị mê man bởi thương vụ IPO sụp đổ của WeWork cũng như hoạt động kém hiệu quả của Uber sau khi chào sàn, Aramco đích thực là một bê bối khác. Sau khi đưa ra những định giá phi thực tại nhằm giành được một chỗ trong ký hợp đồng lịch sử, các ngân hàng nhiều người biết đến nhất quả đât đang hứng chịu sự khinh miệt trong khoảng đối tượng mua hàng hay sự giễu cợt chế giễu của các chủ đầu tư. Thậm chí, họ còn đối mặt với viễn ảnh 4 năm làm việc không công vì một vụ mua bán thất bại.

Tìm hiểu: Bloomberg

Linh Anh

Theo Trí thức trẻ


Xem thêm: bds