Iran có nguy cơ bị Kết hợp quốc tái áp trừng phạt

Anh, Pháp và Đức ngày 14/11 chính thức buộc tội Iran vi phạm ký hợp đồng ký tham gia năm 2015 nhằm kiềm chế nhạo chương trình hạt nhân của Tehran. Theo hãng tin Reuters, động thái của ba cường quốc châu Âu có thể dẫn tới việc tái áp các biện pháp trừng phạt của Kết hợp quốc mà Tehran đã được túa theo ký hợp đồng này.

London, Paris và Berlin nói rằng họ đang hành động nhằm tránh một cuộc khủng hoảng chung hạt nhân trong lúc găng đã tăng cao ở khu vực Trung Đông. Ba nước đã kích hoạt cơ chế tranh chấp của thỏa thuận, đồng nghĩa với kết tội Iran vi phạm các luật pháp của thỏa thuận.

Nga, một thành viên khác của ký hợp đồng hạt nhan Iran, nói rằng không có hạ tầng nào để kích hoạt hình thức này, còn Tehran thì nói động thái của ba nước châu Âu là một "sai lạc ý tưởnrg".

Thỏa thuận hạt nhân Iran có sự tham gia của 6 cường quốc, trong đó có cả Mỹ và Trung Quốc. Tổng thống Mỹ Donald Trump rút khỏi ký hợp đồng vào năm 2018 và tái áp các giải pháp trừng phạt kinh tế của Mỹ lên Iran, cho rằng đây là một ký hợp đồng tồi và muốn kiếm tìm một thỏa thuận tốt hơn cho Washington.

Sau khi Mỹ tháo lui, các nước còn lại tiếp diễn duy trì thỏa thuận với Iran cho đến bây giờ. Anh, Pháp và Đức nói họ vẫn muốn ký hợp đồng hạt nhân với Iran đạt đến thành công và ba nước sẽ không nhập cuộc vào chiến dịch "gây áp lực tối đa" lên Iran mà Mỹ đang đeo đuổi.

Bít tất tay giữa Mỹ và Iran đã leo thang mạnh kể trong khoảng khi ông Trump rút khỏi ký hợp đồng hạt nhân và tái áp trừng trị lên Iran.

Ba nước châu Âu nỗ lực giữ thỏa thuận bằng cách thuyết phục Iran rằng họ sẽ mua được cách để Iran hưởng các ích lợi kinh tế trong khoảng thỏa thuận. Dĩ nhiên, Iran tỏ ra mất nhẫn nại khi châu Âu không thực thi được lời hứa này, khi mà lệnh trừng trị của Mỹ khiến cho nền kinh tế nước này chìm sâu vào suy thoái.

Vừa mới đây, Iran và Mỹ thiếu chút nữa rơi tham gia một cuộc xung đột nhiên quân sự trực tiếp ở Trung Đông, sau khi Mỹ không kích chết một vị tướng Iran và Tehran đáp trả bằng cuộc tiến công hoả tiễn vào nhì căn cứ Mỹ ở Iraq. Đương nhiên, tình hình đã dịu đi sau khi cả hai bên đều phát dấu hiệu không muốn đẩy bít tất tay lên cao hơn.

Luôn phủ nhận chỉ tiêu chương trình hạt nhân của mình là phát triển tranh bị, Iran đã giảm dần cam kết trong thỏa thuận hạt nhân kể từ khi Mỹ thoái lui, bao gồm upgrade độ khiến cho giàu hạt nhân, tăng tàng trữ hạt nhân đã được khiến cho giàu. Tehran nói việc Mỹ tháo lui là cơ sở để họ cắt giảm chắc chắn.

"Chúng tôi không ưng ý lập luận của Iran rằng họ được quyền giảm vâng lệnh thỏa thuận hạt nhân", 3 nước châu Âu nói trong một tuyên bố ngày 14/1.

"Việc dùng hình thức tranh chấp là không có căn cứ pháp lý và là một sai lầm ý tưởnrg trên bình diện chính trị", Ngoại trưởng Iran Javad Zarif đáp trả trên mạng phường hội Twitter.

Người phát ngôn Abbas Mousavi của Bộ Ngoại giao Iran cáo buộc ba nước châu Âu "hoàn toàn thụ động" trong việc kiểm soát an ninh nền kinh tế Iran khỏi lệnh trừng trị của Mỹ.

Bộ Ngoại giao Nga cảnh báo việc kích hoạt hình thức mâu thuẫn của ký hợp đồng hạt nhân Iran sẽ làm cho không thể nối lại việc thực thi thỏa thuận.

Trong một tuyên bố biểu hiện đồng ý kiến với ông Trump trong yếu tố hạt nhân Iran, Thủ tướng Anh Boris Johnson ngày 14/1 nói: "Giả dụ chúng ta định hủy thỏa thuận này, thì hãy thay thế ký hợp đồng, thay thế bằng ký hợp đồng của ông Trump.

Thây mặt đặc biệt của Mỹ về nhân tố Iran, ông Brian Hook, nói Washington "rất nhì lòng" về phát biểu này của ông Johnson.

Tại Jerusalem, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói nước này sẽ không chuẩn y Iran chiếm hữu vũ trang hạt nhân và kêu gọi các nước phương Tây tái áp các biện pháp trừng trị của Kết hợp quốc lên Tehran.

"Chúng tôi biết đích xác điều gì đang xảy ra với chương trình hạt nhân Iran. Iran nghĩ là họ có thể đạt được vũ khí hạt nhân. Tôi xin nhắc lại: Israel sẽ không chuẩn y Iran có tranh bị hạt nhân", ông Netanyahu nói.

Theo An Huy

VnEconomy


Tham khảo thêm: bat dong san